يعنى هيچ مردى نباشد كه منع زكاة مال خود كند مگر آن زكاة بصورت اژدهايى شود در گردن او در روز قيمة و بعد از آن آيه سيطوقون الخ تلاوت فرمود و نيز از آن حضرت مرويست كه‌

ما من ذى رحم ياتى ذا رحمه يسئله من فضل اعطاه اللَّه اياه فيبخل به عنه الا اخرج اللَّه من جهنم شجاعا يتلمز بلسانه حتى يطوقه‌

يعنى هيچ خوشى نباشد كه يكى از اقرباء او نزد او آيد و از او طلب فضل آن چيزى كند كه حق تعالى او را عطا فرموده باشد و او بخيلى كند و او را از آن محروم و ممنوع گرداند مگر كه حقتعالى اژدهايى از دوزخ بيرون آرد و آن اژدها زبان را گرد دهن خود گرداند تا آنكه بيايد و بر گردن او طوق زند و از ابى جعفر و ابن مسعود و ابن عباس و سدى و شعبى و غيرهم از اعاظم مفسرين منقولست كه آن مال را كه بآن بخل كرده باشند بصورت طوق آتشين طوق زند در گردن ايشان و مورج گفته مراد آنست كه جزاى عمل او را در گردن او افكنند تا ملازم و باشد مانند طوق آتش و انس روايت كرده كه رسول (ص) فرموده كه‌

مانع الزكاة فى النار

و نيز از آن حضرت روايتست كه فرمود صدقه واجبه با هيچ مال آميخته نشود مگر كه نابود سازد آن مال را و در معرض تلف افكند و هيچ قوم نباشد كه زكاة باز گيرند و بمستحق نرسانند الا كه حقتعالى باران از آن ديار باز گيرد و مراد ببخل در مال كه مذموم است منع زكاة است و ساير حقوق واجبه از آن و اين كه امير المؤمنين (ع) فرموده كه‌

بشر مال البخيل بحادث او وارث و البخيل مستعجل الفقر يعيش فى الدنيا عيش الفقراء و يحاسب فى الآخرة حساب الاغنياء

مراد مانع حقوق واجبه ماليه است چه منع مندوبه مستلزم عذاب و مستوجب عقاب نميشود و بروايتى از ابن عباس نقل كرده‌اند كه مراد به‌ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ‌ كسانى اند كه بخيلى كنند به بيان فضيلت و صفت حضرت رسالت (ص) و اظهار فضل او كه در تورية است و اما اول اليق است بسياق آيه و احاديث مذكوره نيز مؤيد اينست و چون منشأ امساك طول امل است و تعلق تمام باموال سريعة الزوال دنيوى از اين جهت در عقب آن ميفرمايد كه‌ وَ لِلَّهِ‌ و مر خداى را ثابتست‌ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ ميراث آسمان‌ها و زمين‌ها يعنى حقتعالى بميراث گيرد از ايشان آن چه متمسك‌اند بآن و از آن انفاق نميكنند بآن در راه او باين وجه كه همه ايشان را هلاك كند و جميع ملك آسمان و زمين بى دعوى مدعيان و نزاع منازعان او را مسلم بماند كه‌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ پس چرا قبل از آنكه دست تصرف شما از آن كوتاه شود حقوق واجبه آن را انفاق نميكنيد تا موجب حسرت و عقوبت شما نشود و يا معنى آن است كه آن چه در آسمان و زمين متوارث‌