تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩٢ - سوره آل عمران(٣) آيات ٢٠ تا ٢٩
اسلام آوردهايم يهودان را گفت در حق عيسى چه مىگوييد گفتند او پيغمبر خدا و كلمه او نيست ترسايان را گفت عيسى را بنده و آفريده خدا و مطيع او ميدانيد گفتند معاذ اللَّه كه او بنده خدا باشد رسول (ص) فرمود پس در دعوى اسلام كاذبيد چه اسلام آنست كه خداى را يكى شناسند و بهمه پيغمبران او تصديق كنند و ايشان را بندگان مطيع او دانند إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بدرستى كه آنان كه كافرند و نميگروند بِآياتِ اللَّهِ بقرآن و بمحمد (ص) و حجتهاى روشن او كه دلالتى صريح دارند بر وحدانيت او و از جمله آن كتب منزلهاند كه متضمن توحيد اويند وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ و ميكشند پيغمبران را بِغَيْرِ حَقٍ كشتنى بغير حق در اين سخن تاكيد است زيرا كه قتل نبى بحق نميباشد يعنى ايشان ميدانند كه بغير حق ميكشتند و اين صورة اقبح از آنست كه تصور كنند كه بحق ميكشند نه آنكه مستلزم اين باشد كه قتل انبيا نيز بحق ميباشد و از اين قبيل است آيه وَ مَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَهُ كه مراد باين تاكيد و مبالغه است در آن كما يقال (فلان لا يرجى خيره) و غرض آنست كه بهيچ وجه خيرى نزد او يافت نميشود پس مراد آنست كه قتل پيغمبران نيست مگر بغير حق از حضرت رسالت (ص) مرويست كه بعد از تلاوت اين آيه فرمود كه بنى اسرائيل چهل و سه پيغمبر را در يك ساعت از اول روز بكشتند پس صد و دوازده كس از زهاد و عباد ايشان برخواستند تا بر ايشان امر معروف و نهى منكر كنند ايشان را نيز در آخر روز بكشتند چنان كه ميفرمايد كه وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ و ميكشتند آنان را كه نيز از روى حقانيت يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ ميفرمودند بعدل و راستى مِنَ النَّاسِ از مردمان يعنى ما سواى پيغمبران فَبَشِّرْهُمْ پس ايشان را مژده ده بِعَذابٍ أَلِيمٍ بعذابى دردناك ذكر تبشير در مقام انذار بر وجه تهكمست و مراد آنست كه ايشان را وعيد ده و بترسان از عذاب آتش دوزخ كه سختترين عذاب است مراد آباء و اجداد سالفه اهل كتابند كه در عصر پيغمبر (ص) بودند و ايشان نيز ميخواستند كه اقتفا باجداد خود نموده دست بقتل پيغمبر (ص) و اصحاب او دراز كنند و لكن حق سبحانه عاصم پيغمبر و مؤمنان شده آنها را منكوب و مغلوب ساخت و در مجمع آورده كه اسناد قتل باهل كتاب زمان حضرت رسالت (ص) با آنكه اجداد سالفه ايشان مرتكب قتل شده بودند باعتبار آنست كه ايشان راضى بودند بافعال اباء و اجداد خود و اقتدا بايشان ميكردند و نسبة وعيد عذاب بايشان نيز باين اعتبار است و گويند معنى فبشرهم آنست كه بشارت ده ايشان را بعذاب كردن خدا اسلاف ايشان را ابو عبيده از رسول (ص) روايت كرده كه از او پرسيدند اى (الناس اشد عذابا يوم القيمة) در روز قيامت عذاب كدام طايفه سختتر باشد فرمود
من قتل رجلا او نبيا امر بمعروف او نهى عن المنكر
هر كه پيغمبرى را بكشد يا كسى را كه امر بمعروف و نهى