هر كه اجتهاد كند بصواب رسيد او راد و اجر باشد و اگر در آن خطا كند يك اجر و گويند مراد مبتدعه اين امتند چون مجبره و مشبهه و حشويه و اشباه ايشان‌ وَ أُولئِكَ‌ و آن گروه پراكندگان و مخالفان در اصول دين‌ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ‌ مر ايشانراست عذابى دردناك بزرگ بر تفرق و اختلاف اين وعيد است مر اهل تفرق را و تهديد بر كسى كه متشابه بايشان باشد ظاهر آيه دال است بر تحريم اختلال و تفرق در دين و ذم و قبح آن و قوله‌ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ‌ منصوب است بآنچه در لهم است از معنى فعل اى (اولئك ثبت لهم عذاب عظيم يوم تبيض الوجوه) يعنى آن گروه را ثابت است عذاب بزرگ در روزى كه سفيد گردد رويها و يا منصوب به اذكر يعنى ياد كنيد آن روزى را كه سفيد شود رويها وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ‌ و سياه شود رويها بياض وجه و سواد آن كنايه‌اند از ظهور بجهت و سرور و كآبت و خوف در آن و در بعضى روايات آمده كه اهل حق در آن روز موسوم باشند بياض وجه و بياض صحيفه و اشراق بشره و سعى نور در اقدام و يمين ايشان و اهل باطل باضداد اين باشند فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ‌ پس اما آنان كه سياه شود رويهاى ايشان حقتعالى بفرمايد كه تا ملائكه از روى توبيخ و تعجيب با ايشان گويند أَ كَفَرْتُمْ‌ آيا كافر شديد بَعْدَ إِيمانِكُمْ‌ از پس ايمان آوردن شما در مجمع آورده كه مفسران و ساير علما در كسانى كه رويهاى ايشان سياه باشد در آن روز چند قول است حسن بصرى گفته ايشان منافقانند كه كافر شدند بعد از اظهار ايمان و ابى بن كعب بر آنست كه مراد جميع كفارند جهت آنكه اعراض كردند از آنچه واجب بود بر ايشان اقرار بان و آن توحيد است كه در روز الست حقتعالى ايشان را گواه گردانيد در نفسهاى خودشان گفتند بلى شهدنا پس امروز ايشان را گويند آيا كافر شديد بعد از آنكه ايمان آورده بوديد در روز ميثاق‌ فَذُوقُوا الْعَذابَ‌ پس بچشيد عذاب دوزخ را بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ‌ بسبب آن چه بوديد كه بعد از ايمان كافر شديد امر براى اهانت است و ما براى مصدريه يعنى بسبب كفر خودتان بعذاب ابدى معذب ميشويد و ميتواند بود مراد بكفر كفار بعد از ايمان كفر ايشان باشد بعد از تمكن ايشان از ايمان بنظر در دلالات و آيات و عكرمه بر آنست كه مراد اهل كتابند كه به پيغمبر (ص) نگرويدند بعد از ايمان ايشان باو بنعت و صفت او قبل از مبعث و اين قول مختار جبائى و زجاج است و نزد قتاده مراد اهل بدع و اهوااند از اين امت و اين منقول است از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه ثعلبى در تفسير خود