تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٢٤ - سوره البقرة(٢) آيات ٢٦٠ تا ٢٦٩
آفتاب زودتر بوى رسد و رياح لواقح بر اشجار او بيشتر وزد و يا بر نزديكتر و از آفت ارضى دورتر چه زمين منخفض مظنه مسيل مياه است كه مضر نباتاتست و بجهة اين ميوه آن در حسن منظر و زكا و نمو بمرتبه كمال باشد و اين بستان پر ميوه أَصابَها برسد بوى وابِلٌ باران بزرگ قطره فَآتَتْ پس بدهد و بار آورد أُكُلَها ميوه خود را ضِعْفَيْنِ در حالتى كه دو برابر باشد يعنى به يك سال چندان بر دهد كه بوستانهاى ديگر بدو سال دهند مراد از ضعف مثل است هم چنان كه مراد بزوج در مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ مثل است و گويند مراد از آن دو مثل است پس ضعفين بمعنى چهار برابر باشد و از ابى عبد اللَّه (ع) مرويست كه
معناه يتضاعف ثمارها كما يضاعف اجره من انفق ماله
و نصب آن بر حالست اى مضاعفا فَإِنْ لَمْ يُصِبْها پس اگر نرسيده باشد آن باغ را وابِلٌ باران عظيم القطرات فَطَلٌ پس بدو رسد باران ضعيف كه اين قدر نيز كافيست براى منبت و برودة هواى آن و ارتفاع مكان آن و نمو ثمره آن رفع طل بفعل محذوفست بقرينه ما قبل اى فيصبها طل يا خبر مبتداى محذوفست اى فالذى يصيبها طل ملخص معنى آنست كه نفقات اين جماعت زاكيست و ناميست نزد خدا و بهيچ وجه ضايع نميشود و اگر چه متفاوت باشد در كم و بيش و باعتبار آنچه منضم شود بآن از مزيت مثوبه بر سبيل تفضل و يا مكافات مثوبه نفقه بر طريق عدل و ميتواند بود كه مراد تمثيل حال منفقين باشد نزد خدا بجنتى كه بر زمين مرتفع واقع شده باشد و تمثيل نفقات كثيره و قليله ايشان به و ابل و طل و معنى مراد اينكه آنچه به رضاى خداى تعالى تصدق كنند جزاى آن را باضعاف مضاعفه نزد خدا خواهند يافت خواه آن صدقه اندك باشد يا بسيار وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ و خدا بدانچه شما مى- كنيد از روى اخلاص يا ريا بَصِيرٌ بيناست و مناسب هر يك جزا خواهد داد و ذكر اين جهت تحذير است از ريا و ترغيب در اخلاص و بعد از ذكر مثل منفق مخلص باز سررشته كلام را بمبحث منفق مرائى كشيده بجهة مبالغه در تحذير آن بر سبيل تمثيل مىفرمايد كه أَ يَوَدُّ أَحَدُكُمْ آيا دوست ميدارد يكى از شما همزه براى انكار است يعنى دوست نميدارد يكى از شما أَنْ تَكُونَ لَهُ آنكه باشد مر او را جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ بوستانى از درخت خرما وَ أَعْنابٍ و انگورها يعنى باغى مشتمل برين اشجار تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كه ميرود از زير درختان او جويهاى آب لَهُ مر آن كس را باشد كه صاحب اين باغست فِيها در آن بستانها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ از همه انواع ميوهها نه