تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٣٧ - سوره آل عمران(٣) آيات ١٣٠ تا ١٣٩
كه متصفند باين كه فرو خورندگانند خشم را و تجرع نمايندگان از آن نزد امتلاى نفوس ايشان از آن با وجود قدرت ايشان بر امضاى آن و انتقام كشيدن از آنهايى كه ايشان را در خشم آوردهاند از حضرت رسالت (ص) روايت كردهاند كه
من كظم غيظا و هو قادر على انفاذه ملاء اللَّه قلبه آمنا و ايمانا
يعنى هر كه او خشم فرو خورد و تواند كه امضاى آن كند حق سبحانه دل او را از امن و ايمان پر گرداند و در روايت ديگر واقع شده كه
ملأه اللَّه يوم القيمة امنا و ايمانا
يعنى حقتعالى پر سازد او را در روز قيامة از امن و ايمان و نيز فرموده كه
ليس الشديد بالصرعة و لكن الشديد الذى يملك نفسه عن الغضب
يعنى صاحب شدت و قوت آن كس نيست كه مردمان را بر زمين زند بلكه آن كس است كه مالك نفس خود شود از غضب كردن انس مالك روايت كرده كه پيغمبر (ص) فرموده كه هر كه او خشم فرو خورد با آنكه قدرت انتقام داشته باشد حقتعالى روز قيامت او را در ميان همه خلايق بر پا كند كه همه كس او را ببيند و حور العين را حاضر سازد و او را مخير كند تا هر كدام را كه خواهد اختيار كند و نيز از آن حضرت مرويست كه هيچ جرعه نزد خدا دوستر از خشم فرو خوردن بندگان نيست يا از جرعه صبر بر مصيبت وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ و ديگر متقيان عفو كنندگانند از مردمان يعنى ترك كنندگانند عقوبت كسى را كه مستحق مؤاخذه باشد بجهت آنكه ستمى و إساءتى بر ايشان كرده باشد و نزد كلبى مراد بناس مملوكانند كه چون ايشان گناه كنند مولى ايشان را عقوبت نكند و حمل بر عموم اوليست و مرويست از حضرت رسالت (ص) كه
ان هؤلاء فى امتى قليل الا من عصمهم اللَّه و قد كانوا كثيرا فى الامم التي مضت
يعنى اين جماعت كه عفو كنندگان مردمانند كماند در ميان امتان من مگر كسى كه خدا او را عصمت نمايد و توفيق دهد درين صفت و اينجماعت در امم ماضيه بسيار بودهاند و نيز از آن حضرت منقولست كه
ما عفا رجل عن مظلمة الا زاده اللَّه بها عزا
يعنى هيچكس نباشد كه عفو كند و در گذرد از ظلمى كه برو رفته باشد مگر كه حقتعالى او را عزيز گرداند و هيچ كس نباشد كه در سؤال بر خود گشايد براى كثرت مال الا آنكه خداى تعالى درويشى او را زياده كند و هيچ بنده نباشد كه در عطا و صله بگشايد الا كه حقتعالى مال او را بيفزايد و نيز فرموده كه
ينادى مناد يوم القيمة ابن الذين كانت اجورهم على اللَّه فلا يقوم الا من عفا
يعنى در قيامت منادى ندا كند كه كجايند آنان كه اجرهاى ايشان بر خدايست پس برنخيزد مگر آنكه عفو كرده باشد از كسى كه ستمى برو كرده باشد وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ و خدا دوست دارد نيكوكاران را (الف لام) براى جنس است پس جماعتى كه متصف باشند باين خلال پسنديده و خصال ستوده داخل باشند در تحت آن و يا آنكه براى عهد است پس اشاره باين جماعت باشد يعنى خدا