كه مشار اليه هذا قرآنست يعنى قرآن دلالت روشن و حجت هويداست براى كافه مردمان على العموم‌ وَ هُدىً‌ و زيادتى بصيرت و بيان طريق رشد بجنت‌ وَ مَوْعِظَةٌ و پندى مشتمل به رغبت و رهبت‌ لِلْمُتَّقِينَ‌ مر پرهيزكاران را اگر چه قرآن مر غير متقيان را نيز لطفست اما چون كه متقيان بآن متعظ و مهتدى ميشوند نه غير ايشان از اين جهت آن را تخصيص كرد بايشان و از على بن عيسى نقل كرده‌اند كه فرق ميان بيان و هدى آنست كه بيان اظهار معنى است بهر نوعى كه باشد و هدى بيان طريق رشد است نه غى آورده‌اند كه چون سيد عالم (ص) بشعب درآمد ابو سفيان علم تجلد بر بالاى كوه برده خواست كه بر اهل شعب مطلع گردد و كميت ايشان را در نظر در آورد اصحاب را بجهت قلت عدد و عدد خود و كثرت عدو دغدغه عظيم بخاطر رسيد كه مبادا چون ايشان ما را قومى اندك و حقير بينند بر سر ما تازند و ما را مستأصل سازند حضرت عزت جهت تسليه ايشان اين آيه فرستاد وَ لا تَهِنُوا و سستى مكنيد و ضعف مورزيد در كارزار وَ لا تَحْزَنُوا و اندوهناك مباشيد از جراحات خود و قتل برادران و مصيباتى كه بشما رسيده و يا از فوت غنايم از زهرى و قتاده و ابن ابى نجيح مرويست كه نزول اين آيه در وقتى بود كه چون بعضى اصحاب بجهت مخالفت قول نبوى (ص) كشته شدند و برخى مجروح گشتند حق سبحانه تسليه ايشان نموده فرمود كه سستى مكنيد در جنگ اعدا و اندوهگين مشويد كه احوال كارزار چنين ميباشد (تارة لكم و تاره عليكم) آنچه شما راست از فتح و نصرت بتوفيق حقتعالى است و آنچه بر شما است از مغلوبيت و اصابة قتل و جروح بجهة تخاذل و تثاقل و مخالفت شماست با پيغمبر (ص) وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ‌ و حال آنكه شما برتر آنيد بحسب مكانت و مرتبة چه شما بر حقيد و كارزار شما براى تمشيت حق و اعلاء كلمه خدايست و ايشان بر باطلند و قتال ايشان براى ترويج باطل و اعلاى كلمه كفر است و يا در محاربه از ايشان سابقيد يعنى در جنگ بدريا برترى شما بآنست كه كشتگان شما در صدر نعيم‌اند و از ايشان در قعر جحيم يا مقام شما درجات عاليه خواهد بود و ازان ايشان درك الاسفل و يا اشاره است بوعده علو و نصرت و غلبه يعنى شما بر ايشان منصور و غالب خواهيد شد إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌ اگر هستيد گرويدگان بوعده حقتعالى كه فرموده‌ وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ‌ اين متعلقست بنهى يعنى سستى مورزيد در كارزار اگر صحيح است ايمان شما و قصور و فتورى در آن راه ندارد چه صحت ايمان مقتضى قوت قلب است بوثوق بر خدا و يا متعلق است باعلون يعنى شما برتريد از همه ايشان اگر در ايمان خود ثابت و راسخيد و تصديق نمايندگان بوعده نصرت و غلبه و از ابن عباس مرويست كه چون‌