تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩١ - سوره آل عمران(٣) آيات ٢٠ تا ٢٩
و هر كه نگرود بِآياتِ اللَّهِ بآيتهاى خدا كه قرآنست يا معجزاتى كه حقتعالى بحضرت خاتميت (صلوات اللَّه عليه و آله) ارزانى داشته يا بتورات و انجيل كه نعت آن حضرت در او مذكور است فَإِنَّ اللَّهَ پس بدرستى كه خداى سَرِيعُ الْحِسابِ زود حساب كننده است يعنى عنقريب اهل حسد و بغى و عناد متوفى شده در آخرت كه روز حساب است و جزاى هر كس بر وفق كردار و اعتقاد جزا داده شود
فَإِنْ حَاجُّوكَ پس اگر يهودان محاجه كنند بر وجه عناد و خصومت نمايند با تو در دين بعد از اقامه حجت و يا نصاراى نجران در مقام جدال باشند بواسطه عيسى عليه السلام فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ پس بگو در جواب ايشان كه تسليم كردم نفس خود را و خالص ساختم همه خود را لِلَّهِ براى خدا و به هيچ وجه غيرى را باو شريك نمىگردانم چه اينست دين قويم و صراط مستقيم كه حجج حقيه بر آن قائم شده و همه آيات و رسل داعى آن شدهاند و تعبير وجه از نفس بجهت آنست كه اشرف اعضاى ظاهره است و مظهر قوى و حواص وَ مَنِ اتَّبَعَنِ عطفست بر تاء متكلم يعنى تسليم نمودهام من و كسانى كه تابع منند نفسهاى خود را از براى خدا مراد آنست كه باخلاص تمام بوحدانيت او سبحانه گرويدهايم وَ قُلْ و بگو اى محمد ص لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مر آنان را كه كتاب بديشان دادهاند يعنى يهود و نصارى وَ الْأُمِّيِّينَ و بگو بمشركان عرب كه ناخواننده و نانويسندهاند يعنى كتاب ندارند أَ أَسْلَمْتُمْ آيا اسلام آوردهايد بجهت وضوح حجت و ازاحه علت براى شما چنانچه من آوردهام و اتباع من و يا هنوز بر كفر خوديد و نظير اينست قوله فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ و در ايراد كلام بر اين اسلوب تغيير ايشانست ببلادت و معانده و گويند ذكر استفهام بجهت تهويل و تهديد و وعيد است و مراد از آن امر است يعنى اسلام آريد فَإِنْ أَسْلَمُوا پس اگر اسلام آوردند و امر حق را انقياد كردند فَقَدِ اهْتَدَوْا پس بدرستى كه راه يافتند به مقصد كلى و از باديه ضلالت بمقصد اصلى رسيدند وَ إِنْ تَوَلَّوْا و اگر اعراض كردند و پشت بر اسلام آوردند ترا هيچ ضررى نيست فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ پس جز اين نيست كه بر تو پيغام رسانيدنست و بس و تو تبليغ كرده و اقامه حجت نموده وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ و خدا بيناست ببندگان يعنى داناست بتكذيب و تصديق ايشان پس بر وفق آن جزا و سزا خواهد داد اين وعده و وعيد است براى مؤمن و كافر مرويست كه چون اين آيه نازل شد حضرت رسالت (ص) آن را باهل كتاب خواند ايشان گفتند ما