تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤١١ - سوره آل عمران(٣) آيات ١٩٠ تا ٢٠٠
باشد يعنى اى آن كسى كه از اهل تكليفى بايد كه تو را فريب ندهد تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا رفتن و آمدن كافران فِي الْبِلادِ در شهرها براى تجارت و جمع اموال تنزيل تقلب كه سبب نعمت است در منزله مسبب كه نعمت است جهت مبالغه است يعنى بايد كه سبب نعمت كفره شما را مغرور نسازد چه جاى نعمت ايشان خلاصه معنى اينكه بايد كه بظاهر آنچه بر ايشان ميبيند از تبسط در مكاسب و متاجر و مزارع مغتر نشويد و نظر در سعه و حظ ايشان نكنيد كه آن تقلب يعنى مسبب آنكه نعم فانيه است مَتاعٌ قَلِيلٌ برخوردارى اندكى است بجهت قصر مدت و يا در جنب نعمى كه حقتعالى در آخرت براى مؤمنان آماده ساخته هيچ نمينمايد و از حضرت رسالت (ص) روايتست كه
ما الدنيا فى الآخرة الا مثل ما يجعل احدكم فى اليم فلينظر بما رجع
يعنى نيست آنچه در دنياست در جنب آخرة مگر مانند آنكه يكى از شما انگشت خود را در دريا فرو برد پس بايد كه بنگرد كه از درياچه به انگشت او چسبيده و با وجود آن قلت سريع الزوال است و به اسرع زمان سمت زوال ميپذيرد پس كفار هر چند در تحصيل نعم محقر دنيويه نازند عاقبت آن را در بازند ثُمَّ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ پس آن گاه جاى بازگشت ايشان جهنم باشد وَ بِئْسَ الْمِهادُ و بد آرامگاهيست جهنم و بد موضع گسترده براى مكافات كفر ايشان و بعد از وعيد كفار در وعد ابرار ميفرمايد كه لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا لكن آنها كه بترسيدند رَبَّهُمْ از عذاب پروردگار خود و بمتاع دنيا مغرور نگشتند لَهُمْ جَنَّاتٌ مر ايشان را است بوستانها بر وجهى كه تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ميرود از زير قصور آن يا در پاى درختان آن جويها از آب و شير و مى و انگبين خالِدِينَ فِيها در حالتى كه جاويدان باشند در آن بوستانها نُزُلًا حال است از جنات و عامل در آن ظرفست نزل آن چيزى است كه حاضر سازند براى نازل از طعام و شراب و صله و بسيارى و خوبى آن دليل كرامت مهمان و نيكو داشتن آن باشد يعنى آن جنات مر ايشان را حاصل است در حالتى كه پيشكش ايشان را است مِنْ عِنْدِ اللَّهِ از نزديك خدا و هر گاه جنات موصوفه نزل مهمانان اهل ايمان باشد پس نعم كلى كه آن رضاى الهى است لقوله وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ و يا نعم فردوس كه بهشت هفتم است كه بر بالاى همه بهشتها واقع شده و در زير عرش الهى است در چه مرتبه باشد و ميتواند بود كه نزلا مصدر مؤكد باشد و تقدير اينكه انزلوها نزلا يعنى فرود آئيد درين جنات فرود آمدنى وَ ما عِنْدَ اللَّهِ و آنچه نزد خدايست از الطاف خفيه كه كثير و دائمى باشد خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ بهتر