است يعنى موافق است اين كتاب‌ لِما بَيْنَ يَدَيْهِ‌ مر آن كتابها را كه پيش از اين بوده و آن موافقت در توحيد است و نبوت و معاد و اصول دين و ذكر لِما بَيْنَ يَدَيْهِ‌ در مقام ما قبله بجهة ظهور كتب سابقه است مانند ظهور آن چيزى كه بين يديه باشد وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ‌ و فرو فرستاد تورية و انجيل را بيكدفعه‌ مِنْ قَبْلُ‌ پيش از فرستادن قرآن‌ هُدىً لِلنَّاسِ‌ در حالتى كه راهنماينده‌اند مر بنى اسرائيل را بطريق حق و در اين دو كتاب نفى معبوديت ما سوى اللَّه مذكور است و در اين نفى بطلان قول يهود و نصارى و آنچه نسبت بعزير و عيسى ميگويند ثابت ميشود و بدانكه نزد بعضى اشتقاق تورية از ورى الزند است بمعنى ظهرت اناره و اصل آن وورية است به ابدال واو به تا مانند تحاة و تكلان و تراث و اشتقاق انجيل از نجل ينجل بمعنى استخرج و تسميه تورية به اين اسم بجهة ظهور احكام حلال و حرام است در آن و تسميه انجيل به اين اسم بجهة آنست كه احكام آن مستخرجست از تورية و متفرع بر آن و گويند اشتقاق انجيل از نجل است بمعنى سعة كما يقال (طعنة نجلاء اى واسعة) فكان حق سبحانه آنچه را مضيق گردانيده بود بر اهل تورية موسع ساخت بر اهل انجيل و تقدير اشتقاق در صورتيست كه لفظ عربى باشد و ليكن نزد اكثر اين الفاظ اعجمى‌اند وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ‌ و فرو فرستاد كتاب‌هاى ديگر را كه جدا كننده‌اند ميان حق و باطل و در تفسير كبير آورده كه فرقان معجزاتيست كه مقارن انزال كتب بوده و دعوى صادق و كاذب بدان متميز شده و بر هر تقدير فرقان اسم جنس كتب الهيه است يا جنس معجزات كه فارقند ميان حق و باطل و ذكر اين بعد از ذكر كتب ثلاثه جهة آنست كه تا شامل ما عداى آن باشد كانه قال (و انزل ساير الكتب التي يفرق بها الحق و الباطل) و گويند مراد زبور است و نزد بعضى مراد قرآنست و بنا بر اين تكرار ذكر آن بجهة آنست كه متضمن نعت و مدح قرآن است و تعظيم آن و اظهار فضل آن بر تورية و انجيل از حيثية آنكه مشارك آنها است در آنكه وحى منزل است و متميز از آنها بآنكه معجز است و بآن محق و مبطل از يكديگر متفرق و متميز ميگردند و عبد اللَّه بن سنان از ابى عبد اللَّه (ع) روايت كرده كه‌

الفرقان كل آية محكمة فى الكتاب و هو الذى يصدق فيه من كان قبله من الانبياء

و نزد بعضى مراد از آن نصرت اهل اسلام است بر كفار إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بدرستى كه آنان كه نگرويدند بِآياتِ اللَّهِ‌ بنشانهاى قدرت الهى يا آيات قرآنى يا انبيا كه هر يك علامتى‌اند در طريق اهتدا لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ مر ايشانراست عذابى سخت در كيفيت و كميت دوام بسبب كفر ايشان‌ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ و خدا غالب است و قادر بر عذاب كفار كه ممنوع از تعذيب‌