تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤ - سوره البقرة(٢) آيات ٢٢٢ تا ٢٢٩
يعنى ترك مجامعت ايشان در مكان مخصوص است كه قبل است زيرا كه امر حقيقت در وجوبست و اجماع مؤيد اينست و وصف حيض به اذى و ترتيب حكم بر آن به فا اشعار است بر عليت آن و در كيفيت اعتزال نزد عامه خلافست محمد بن حسن گفته كه مراد اعتزال است از قبل هم چنان كه مذهب ماست و نزد ابى حنيفه و ابى يوسف و شافعى وجوب اعتزال است از هر چه از او مشتملست بر آن و گذشت كه اهل جاهليت مواكله و مشاربه و مساكنه با زنان حايض نميكردند مانند فعل يهود و مجوس چون اين آيه نازل شد مسلمانان بر ظاهر آن عمل كردند و از ايشان اعتزال نمودند من جميع الوجوه بعضى از اعراب گفتند يا رسول اللَّه برد شديد است و ثياب قليل اگر ثياب بزنان حايضه ميدهيم ساير اهل بيت ما از سر ما هلاك ميشوند اگر خود ميپوشيم ايشان از سرما هلاك ميگردند حضرت فرمود
انما امرتكم ان تعتزلوا مجامعتهن اذا حضن و لم امركم باخراجهنّ كفعل الاعاجم
و گويند چون نصارى با زنان حايض مجامعت ميكردند و از آن باكى نميداشتند و يهود از ايشان معتزل ميشدند در جميع امور حقتعالى اهل ايمان را امر فرمود باقتصاد بين الامرين پنجم آنكه خلافست در مدت زمان اعتزال و غايت آن شافعى گفته تا آنكه غسل كنند و احتجاج او آنست كه اعتزال تا بعد از غسل جامع بين القرائتين است و ديگر آنكه حق سبحانه فرمود كه فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَ پس نزد او وطى جايز نيست تا آنكه زن ظاهر شود از حيض و مطهر گردد يعنى غسل كند و ابو حنيفه جمع بين القرائتين باين وجه ميكند كه زوج وطى زوجه كند در اكثر حيض بعد از انقطاع و اگر چه غسل نكرده باشد و در اقل حيض باو مقاربت نكند بعد از انقطاع مگر بعد از غسل و اما اصحاب ما جمع بينهما بر اين وجه ميكنند كه قبل از غسل وطى جايز است با كراهت و بعد از غسل بلا كراهت و بعض از اصحاب ما قائلند بقول شافعى و اين غير معتد به است زيرا كه تفعل گاه هست كه بمعنى فعل ميباشد مانند متكبر در اسماء اللَّه و تطعمت الطعام كه بمعنى طعمته است ششم آنكه امر در قوله فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ از براى وجوب نيست مطلقا بلكه گاه هست كه از براى وجوب مى- باشد اگر اعتزال او چهار ماه باشد كه آخر آن از اول زمان انقطاع و غسل باشد و همچنين اگر موافق انقضاى مدت تربص باشد در ايلاء و ظهار و گاه هست كه از براى ندبست هم چنان كه در اقتضاى حال است او را پس امر مذكور براى مطلق رجحان باشد و در معنى مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ اختلافست ابن عباس گفته كه معنى آنست كه اتيان نمائيد بزنان از آنجا كه امر كرده است حقتعالى بتجنب از آن و آن محل حيض است يعنى قبل و نزد جمعى ديگر به اين معنى است (من حيث الطهر دون الحيض) يعنى وطى او در حين طهر باشد نه در حين حيض و محمد بن حنفيه گفته كه (من قبل النكاح دون الفجور) يعنى از قبل