تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٦١ - سوره آل عمران(٣) آيات ٨٠ تا ٨٩
از محمد (ص) زيرا كه ما اهل كتابيم و پيغمبران از ما پيدا شدهاند نه از عرب و بر هر تقدير لام در لما توطئه قسم است زيرا كه اخذ ميثاق بمعنى استحلافست و ما احتمال دارد كه شرطيه باشد و لتؤمنن ساد مسد جواب قسم و شرط و احتمال دارد كه خبرية باشد از امير المؤمنين (ع) مرويست كه حقتعالى هيچ پيغمبرى نفرستاد مگر كه بر او عهد گرفت كه بمحمد (ص) ايمان آورد و قوم خود را امر كند بايمان آوردن آن حضرت و جاءكم اگر چه لفظ ماضى است اما مراد مستقبل است و بجهت تحقق وقوع بلفظ ماضى واقع شده قالَ گفت خدا مر انبيا را بعد از عرض اين ميثاق بر ايشان أَ أَقْرَرْتُمْ آيا اقرار كرديد و معتقد شديد وَ أَخَذْتُمْ و فرا گرفتيد عَلى ذلِكُمْ بر اينكه گفتيم إِصْرِي عهد مرا بر وجهى كه بر آن وفا كنيد و تسميه عهد به اصر جهت آنست كه آن موصور و مسدود است قالُوا أَقْرَرْنا گفتند انبيا و امم اقرار كرديم و ميثاق را پذيرفتيم قالَ گفت خدا فَاشْهَدُوا پس گواه باشيد بعضى بر اقرار بعضى يا اى انبيا گواهان باشيد بر امم خود سعيد بن مسيب گفته كه خطاب بملائكه است يعنى اى فرشتگان گواه باشيد بر اقرار انبيا وَ أَنَا و من نيز كه خدايم مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ با شما از گواهانم برين اقرار و بشاهد شما اين توكيد و تحذيرى عظيمست ابن عباس تفسير شهادت بعلم كردهاى (فاعلموا ذلك و انا معكم اعلم) فَمَنْ تَوَلَّى پس هر كه تولى كند يعنى برگردد و اعراض كند از ايمان بدين رسول (ص) و نصرت وى كردن بَعْدَ ذلِكَ پس از ميثاق و توكيد باقرار شهادت فَأُولئِكَ پس آن گروه مغرضان هُمُ الْفاسِقُونَ ايشانند بيرون رفتگان از دايره ايمان يا از مقام عهد و پيمان و گويند مراد امم انبيااند بجهت مضى زمان ايشان و چون اخذ ميثاق بر انبيا متضمن اخذ است بر امم ايشان پس جايز باشد اسناد ميثاق بانبيا و اراده امم ايشان و ذكر فاسقان در مقام كافران جهت آنست كه مراد اينست كه (هم الخارجون عن الاسلام الى افحش مراتب الكفر بتمردهم) و اصل فسق خروج است از ابن عباس مرويست كه چون اهل كتاب با هم مخاصمه كردند در باب اولوية ابراهيم مرافعه را نزد آن حضرت بردند هر يكى از يهود و نصارى گفتند كه ابراهيم بما اولى است و حضرت فرمود كه
كلا الفريقين برىء من دين ابراهيم
اين هر دو فرقه برىاند از دين ابراهيم ايشان در غضب شده گفتند (و اللَّه ما نرضى بقضائك و لا ناخذ بدينك) بخدا كه ما راضى نيستيم بقضا و حكومت تو و دين تو نگيريم حق تعالى فرمود كه أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ آيا پس