راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٢٠ - بيان اختلاف اوراد بنابر اختلاف احوال

مراد از ذكر علمى است كه نافع باشد چنان كه حديث دوّم بر آن دلالت دارد. در قرآن آمده است: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ«١٣٨» در كافى از ابى جعفر امام باقر (ع) روايت شده كه فرموده است: «در مجلس پيش كسى كه به آن اعتماد دارم بنشينم در نزد من از عبادت يك سال اطمينان بخش‌تر است».«١٣٩»

غزّالى مى‌گويد: بطور خلاصه هر گاه با گفتار واعظى سخنور و پاك سيرت گرهى از گرههاى محبّت دنيا از دل گشوده شود از ركعتهاى بسيار كسى كه دلش از محبّت دنيا آكنده باشد شريفتر و سودمندتر است.

چهارم: پيشه‌ورى كه براى اعاشه عائله‌اش ناگزير از كسب است، روا نيست كه امر عائله‌اش را مهمل گذارد و اوقاتش را به عبادت بگذراند، بلكه ورد و عبادت او اين است كه در وقت كار در بازار حضور يابد و به كسب پردازد، ليكن بايد در كار و حرفه‌اى كه دارد خدا را فراموش نكند، بلكه بر اذكار و تسبيحات و تلاوت قرآن مواظبت داشته باشد، زيرا اينها را مى‌توان در ضمن كار انجام داد و آنچه انجام دادن آن در ضمن كار ميسّر نيست نماز است مگر آن كه ناطور يعنى نگهبان باغ يا مزرعه باشد، چه براى او ممكن است كه نماز را با اوراد آن به جا آورد. سپس هر زمان از كسب فراغت يابد بايد كه به ترتيب اوراد باز گردد، و اگر به كسب ادامه دهد و آنچه را از كفاف او بيشتر است صدقه دهد عمل او از اورادى كه ذكر كرديم افضل خواهد بود، زيرا عبادتى كه سودش به ديگرى رسد بهتر از عبادتى است كه فايده‌اش منحصر به عبادت كننده است، صدقه و كسب چنانچه به اين نيّت باشد، خود آن عبادت و موجب تقرّب انسان به حقّ تعالى است و علاوه بر آن ديگران نيز از آن بهره‌مند مى‌شوند و بركت دعاى آنان به عملش مى‌پيوندد و اجر او چند برابر مى‌شود.

مى‌گويم: از طريق خاصّه (شيعه) كافى از امام باقر (ع) روايت كرده است: «پيامبر خدا (ص) فرموده است: عبادت هفتاد جزء است، افضل آنها طلب حلال است»«١٤٠»