راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٨٨ - كتاب ترتيب اوراد و چگونگى احياى شب

اقسام ديگر امور خير مشغول و در انتظار نماز باشد، زيرا انتظار نماز، پس از نماز از فضايل اعمال و شيوه پيشينيان صالح است كه رحمت خدا بر آنها باد. در آن زمان اگر كسى ميان ظهر و عصر وارد مسجد مى‌شد از تلاوت نمازگزاران آوازى مانند آواز زنبور عسل به گوشش مى‌رسيد، بارى اگر دينش در خانه‌اش محفوظتر و فكرش در آن جمعتر است گزاردن نماز در خانه نسبت به او افضل است، و فضيلت به جا آوردن اين ورد مانند ورد سوم است، چه اين ورد نيز در وقت غفلت مردمان به جا آورده مى‌شود. خوابيدن در اين وقت براى كسى كه پيش از ظهر خوابيده باشد مكروه است، چه دو بار خوابيدن در روز كراهت دارد. برخى از دانشمندان گفته‌اند: سه چيز است كه خداوند آنها را دشمن مى‌دارد: خنديدن بدون شگفتى، خوردن در حال سيرى و خواب روز بدون شب بيدارى.

حد اعتدال خواب بر اساس اين كه شب و روز بيست و چهار ساعت است مجموعا هشت ساعت در شبانه‌روز مى‌باشد. اگر همين مقدار را در شب خوابيده باشد ديگر خوابيدن او در روز معنايى ندارد، و اگر كمتر از آن بوده مى‌تواند آن را در روز جبران كند. اين براى فرزند آدم بس است كه اگر شصت سال در دنيا زندگى كند بيست سال از عمرش كم شود، چه هر گاه در شبانه‌روز هشت ساعت كه ثلث اين مدت است بخوابد ثلثى از عمر او كم شده است.

ليكن چون خواب مانند طعام كه غذاى بدن است غذاى روح مى‌باشد، و نيز مانند علم و ذكر است كه غذاى قلب مى‌باشند، لذا نمى‌توان بكلى از آن بريد، و حد اعتدال همان است كه ذكر شد، و كمتر از آن حد ممكن است منجر به آشفتگى بدن شود مگر آن كه تدريجا به بيدار خوابى عادت كند و نفس خويش را بدان تمرين دهد بى‌آنكه در آن آشفتگى پديد آيد.

مى‌گويم: آنچه از اهل بيت (ع) در اين باره نقل شده روايتى است از امام صادق (ع) كه فرموده است: «مانند بردگان«٤٥» بخواب و همچون غافلان مخواب چه بردگان‌