راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٤٥ - ٩- ترقّى
درك كند، و لطف و اختصاص او را نسبت به آنها با بذل كرامات و اشارات بديع بداند در اين صورت جامى از اين شربت خوشگوار نوشيده است و ديگر هيچ حالتى را بر اين حالت اختيار نمىكند، و هيچ وقتى را بر اين وقت رجحان نمىدهد بلكه تلاوت قرآن را بر هر طاعت و عبادت ترجيح مىدهد، زيرا خواندن قرآن بىهيچ واسطهاى راز و نياز با خداوند است. اينك بنگر كه كتاب پروردگار خويش و منشور ولايت او را بر خود چگونه تلاوت مىكنى، و اوامر و نواهى او را چگونه پاسخ مىدهى. و حدود و احكام او را چگونه، امتثال مىكنى، چه آن كتابى عزيز است كه باطل از هيچ سو بدان راه ندارد. و تنزيلى از سوى خداوند حكيم و حميد مىباشد. پس آن را شمرده و هموار بخوان، در برابر آيات وعد و وعيد آن توقّف، و در امثال و مواعظ آن تفكّر كن و بپرهيز از اين كه قرآن خواندنت مايه ضايع شدن حدود و احكام قرآن شود.»«١»
باب چهارم در فهم قرآن و تفسير آن به رأى بىاستناد به نقل
شايد گفته شود كه من ضمن آنچه پيش از اين گفتهام در فهم اسرار قرآن و آنچه از معانى آن بر صاحبان دلهاى پاك كشف مىشود مبالغه كرده و امر را بزرگ و دشوار شمردهام، ليكن اين سخن چگونه روا باشد در حالى كه پيامبر خدا (ص) فرموده است:
كسى كه قرآن را به رأى خويش تفسير كند جايگاهش دوزخ است.»«٢» به همين سبب اهل علم از مفسّران ظاهرى، متصوّفه را نكوهش كرده و به خاطر اين كه آنها در تأويل كلمات قرآن بر خلاف آنچه از ابن عبّاس و ديگر مفسّران روايت شده است تصرّف كردهاند، گفتهاند: اين عمل آنها كفر است. حال اگر آنچه اين مفسّران گفتهاند درست باشد فهم قرآن جز حفظ تفسير آن معنايى ندارد و اگر درست نيست حديث پيامبر (ص)
^ - مصباح الشريعة، باب چهاردهم.
[١]- ترمذي، ج ١١، ص ٦٧، از الفاظ مختلف از ابن عبّاس؛ الغنية صدوق در حديثي طولاني از پيامبر (ص) با الفاظ ديگري.