راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١١ - باب چهارم در امامت و اقتدا

صادق (ع) روايت شده و گفتار پيامبر (ص) كه فرموده است: «امام ضامن و اذان گو امين است»«١٥» بر همين امر يا بر اذكارى كه مأموم سهوا ترك مى‌كند حمل مى‌شود البتّه بجز تكبيرة الاحرام، چنان كه در همان كتاب از عمّار ساباطى«١٦» نقل شده كه از ابى عبد الله (ع) در باره مردى پرسيد كه در پشت سر امام جماعت پس از گفتن تكبيرة الاحرام دچار شكّ شده و در نتيجه ديگر كلمه‌اى بر زبان نياورده و تكبير و تسبيح نگفته، و تشهد نخوانده و سلام نگفته است، امام (ع) فرمود: «هر گاه در پشت سر امام شكّ كرده نمازش درست است و چيزى بر او نيست و دو سجده سهو هم لزومى ندارد»، زيرا امام ضامن نماز كسى است كه در پشت سرش نماز مى‌گذارد.

محمّد بن سهل از امام رضا (ع) روايت كرده كه فرموده است: «امام شكوك كسى را كه در پشت سر او نماز مى‌گزارد بجز تكبيرة الاحرام بر عهده دارد.»«١٧»

شيخ صدوق گفته است: آنچه ابو بصير از امام صادق (ع) نقل كرده به هنگامى كه از آن حضرت پرسيده است: آيا امام ضامن نماز مأموم استي امام (ع) فرموده است:

«نه»، با خبر عمّار ساباطى و حديث مذكور از امام رضا (ع) منافات ندارد زيرا امام در صورتى ضامن نماز مأموم است كه چيزى از نماز بجز تكبيرة الاحرام را سهوا ترك كند ليكن هر گاه به عمد چيزى را ترك كند امام ضامن نيست.

شيخ صدوق گفته است: براى حديث مذكور وجه ديگرى نيز وجود دارد و آن اين است كه امام ضامن نيست نماز را با مأمومين به اتمام برساند، زيرا ممكن است پيش از اتمام نماز پيشآمدى براى او روى دهد يا متذكّر شود كه وضو ندارد. آنچه اين مطلب را تأئيد مى‌كند روايت جميل بن درّاج از زراره از امام باقر يا امام صادق (ع) است. او مى‌گويد: من از آن حضرت پرسيدم مردى به امامت با گروهى نماز گزارد، چون دو ركعت خواند به آنها خبر داد كه او وضو ندارد. امام فرمود: «مأمومين نماز را تمام كنند،