راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٤٥ - بيان طريق تقسيم اجزاى شب

از امام صادق (ع) پرسش شد: نماز شب را در چه هنگام به جا آورمي فرمود:

«آخر شب آن را به جا آور.»«٦٤»

امّا برطرف شدن خواب آلودگى و زردى چهره روشن است كه به خوابيدن در وقت خاصّى و بيدار ماندن در وقت ديگر اختصاص ندارد، زيرا سبب اينها كثرت بيدار خوابى است و آنچه آنها را برطرف مى‌كند كم كردن آن است. براى دارنده اين مرتبه افضل اين است كه در سدس چهارم و سدس ششم برخيزد تا بتواند بركات ساعت معهود و وقت سحر را درك كند، و اگر بر او دشوار است كه اين دو وقت را مشخّص و جدا از هم ادراك كند بايد ثلث آخر شب برخيزد.

غزّالى مى‌گويد:

چهارم: در سدس يا خمس شب براى نماز قيام كند،

و افضل اين است كه نماز شب را در نصف آخر شب و پيش از سدس اخير به جا آورد.

مى‌گويم: آنچه در اين مورد لازم بوده دانسته‌اى اكنون حكم اين مرتبه را با حكم مرتبه پيش آن قياس كن.

پنجم: مقدار و اندازه وقت را رعايت نكند،

چه اين امر تنها براى پيامبرى ميسّر است كه به او وحى مى‌شود و يا كسى كه منازل ماه را بشناسد. از اين رو بايد كسى را بگمارد كه مراقب وقت باشد و در موقع خود او را بيدار كند، و بسا در شبهاى ابرى دچار اضطراب و نگرانى شود در اين صورت بايد از آغاز شب تا آنگاه كه خواب بر او غلبه كند قيام داشته باشد، و چون از خواب بيدار شود به پا خيزد و به عبادت بپردازد، سپس هنگامى كه خواب بر او غالب شود بخوابد. با اين ترتيب در يك شب دو خواب و دو قيام خواهد داشت. روش مذكور از دشواريهاى قيام شب و از سخت‌ترين و با فضيلت‌ترين اعمال آن است. و اين روش پيامبر خدا (ص) و طريقه اصحاب با عزم و استقامت او و شيوه گروهى از تابعين بوده است. يكى از پيشينيان مى‌گفته است: اين‌