در باره قول خداوند كه فرموده است: وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها«٤٩»، گفته‌اند: مقصود از آن دعاست، خداوند زكريّاى پيامبرش را در آن جا كه فرموده است:

إِذْ نادى‌ رَبَّهُ نِداءً خَفِيًّا«٥٠» مى‌ستايد، و نيز فرموده است: ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً.«٥١»

مى‌گويم: در عدّة الداعى آهستگى در دعا از جمله آداب آن شمرده شده است زيرا آن از ريا بدور است. همچنين مقتضاى قول حقّ تعالى است كه: ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً و نيز اسماعيل بن همّام از امام ابى الحسن الرّضا (ع) روايت كرده كه فرموده است:

«دعاى بنده در پنهانى يك دعاست ليكن برابر هفتاد دعاى آشكار مى‌باشد.»«٥٢»

در روايت ديگرى آمده است: «دعاى پنهانى تو برتر از هفتاد دعاست كه آن را آشكار به جا آورى.»«٥٣»

از پيامبر (ص) روايت شده است كه: «خداوند به سه نفر بر فرشتگانش مباهات مى‌كند: كسى كه در بيابانى بى‌آب و علف صبح كند و در اين حال اذان و اقامه بگويد و نماز بگزارد. خداوند به فرشتگان مى‌گويد: به بنده‌ام بنگريد كه نماز مى‌گزارد و هيچ كس جز من او را نمى‌بيند پس از آن هفتاد هزار فرشته فرود مى‌آيند و در پشت سرش نماز مى‌گزارند و تا فرداى آن روز برايش طلب آمرزش مى‌كنند. و ديگر كسى است كه در شب برخيزد و در تنهايى نماز بگزارد و سپس سجده كند و در حال سجده به خواب رود، خداوند مى‌گويد: به بنده‌ام بنگريد كه روح او نزد من و جسدش براى من در سجده است. ديگر مردى است كه در حال رزم است يارانش مى‌گريزند و او پايدارى مى‌كند و مى‌رزمد تا كشته مى‌شود.»«٥٤»

[٤٩] اسراء / ١١٠: و نمازت را زياد بلند يا آهسته مخوان.

[٥٠]- مريم / ٣: در آن هنگام که پروردگارش را در خلوتگاه خواند.

[٥١]- اعراف / ٥٥: پروردگارتان را از روي تضرّع و در پنهاني بخوانيد.

[٥٢]و ٥٣ – کافي، ج ٢، ص ٤٧٦، چنان‌که در وافي آمده تفاوت دو روايت در اين است که اولي مشعر است بر اين که دعاي پنهان برابر هفتاد دعاي آشکار است و دوّمي افاده زيادتي مي‌کند و اين حکم به مساوات و زيادتي در صورتي است که دعاي آشکار عاري از ريا و سمعه باشد و گرنه ميان آنها هيچ تناسبي وجود نخواهد داشت چنان‌که در وافي آمده است.

[٥٤]- امالي شيخ در حديث ابي ذرّ؛ مستدرک، ج ١، ص ١٣.