راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١ - باب چهارم در امامت و اقتدا
گفتند: اين مرد منافق است. آنها نزد پيامبر خدا (ص) شكايت كردند، آن حضرت معاذ را سرزنش و منع كرد و به او فرمود: «آيا تو شيطانىي سوره (سبّح) و (السماء و الطّارق) و (الشّمس و ضحاها) را بخوان.»«٤٩»
مىگويم: شيخ صدوق اين خبر را با تفاوت كمى در الفقيه ذكر كرده است.«٥٠»
شهيد در كتاب ذكرى گفته است: اگر امام بداند مأمومين طولانى خواندن نماز را دوست دارند، مستحب است نماز را طولانى كند، و بعضى اخبار هم دلالت بر اين معنا دارد ليكن بايد اين امر منحصر شود به جايى كه امام به تمايل همه مأمومين يقين داشته باشد.
١٣- امام نبايد از جايگاه نماز خود برخيزد، مگر آنگاه كه عقب ماندگان، نماز خود را تمام كرده باشند،
چنان كه در روايات معتبر وارد شده است. اگر امام پيش از آنان از نماز فارغ شود، يا عذرى پيدا كند بايد كسى را جانشين خود قرار دهد. مأموم با ادراك ركوع امام ركعت و فضيلت جماعت را درك مىكند، و بايد آن را ركعت نخست خود قرار دهد و بقيّه ركعات را به جا آورد و اگر در دو سجده آخر نماز به جماعت ملحق شود درك فضيلت كرده است ليكن بايد نمازش را از سر گيرد و اگر امام در تشهّد آخر است نيّت متابعت مىكند و مىايستد بى آن كه نيّت خود را تجديد كند. هر زمان امام تشهّد مىخواند و او در محلّ تشهّد نيست يا توانايى نشستن ندارد تجافى (نيم خيز) كند و امام را در تشهّد متابعت كند زيرا تشهّد بركت است و هر گاه او در محلّ تشهّد باشد و امام وظيفهاش برخاستن است به اندازهاى كه تشهّد بخواند بنشيند سپس برخيزد و به امام ملحق شود. از طريق صحيح به همين گونه از امام صادق (ع) نقل شده است.«٥١»
اين مجملى از آداب امامت و اقتدا بود.
[٤٩] سنن ابن ماجه، شماره ٦٨٦، غير از او هم اين را روايت کرده است.
[٥٠]- همان مأخذ، ص ١٠٦، شماره ٦٦.
[٥١]- کافي، ج ٣، ص ٣٨١؛ تهذيب، ج ١، ص ٢٥٩.