نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٤٩٢ - در اين كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است

است كه از دست طبيعت بيرون شده براى عوارضى كه طبيعت را عارض ميگردد و آنرا از راه خود باز ميدارد و بمنزلت امور طبيعى نيست كه بر يك روش باشد و تو اى مفضل انواع حيوان را ديده اى كه بيشتر براى اين مثالند و صورت واحد دارد و انسان با دو دست و دو پا و پنج انگشت متولد ميشود مانند قاطبه ديگران و آنكه بر خلاف اين باشد براى آفتى است در رحم يا در ماده كه جنين از آن تكون يافته چنانكه در صناعات اتفاق مى افتد . قصد صنعتگر آن است كه درست بسازد اما در وسائل و آلات كار او نقصى پيش مى آيد و مانند اين در اولاد حيوان نيز اتفاق افتد براى اسبابى كه گفتيم و فرزند ناقص يا زائد و خارج از قاعده معتاد مى آورند اما بيشتر صحيح و بى آفت اند همچنانكه در اعمال صنعتگران اين گونه اتفاق دليل آن نيست كه صنعتگر نداشت و بى صاحب و مهمل بود همچنين عوارض افعال طبيعت موجب آن نيست كه همه را بالعرض و اتفاق گوئيم .

جناب استاد قدس سره در اينمقام فرمود : زهى افتخار براى ارسطو كه نامش بتعظيم و مدح در كلام سليل نبوت برده شود و سزد كه بر اقران خود بدين فضل مباهات كند . گوئى حافظ از زبان حال او گفته است :

من كه باشم كه بر آن خاطر عاطر گذرم *** لطف ها ميكنى اى خاك درت تاج سرم

و نيز اين كمترين گويد شجره علم است كه چون امام بحق ناطق , بار آورده است كه حق اهل حق را اداء مى كند و به علم و اهل آن احترام مى گذارد , و ديگران را بدان تشويق و ترغيب مى فرمايد كه چون آن حجت خدا ارسطو را بر زبان مى آورد و به كلام وى ارج و قدر مى دهد و فكر وى را مى ستايد .

چه بسيار نوشته هاى اصاغر و ادانى را مى بينيم كه به ساحت