نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٥١٨ - در علم بارى تعالى به ماسوايش , و در اقسام قبل و بعد است

و چون در اين مقام سخن از علم بذات كه سبب و علت است , و پس از آن علم به معلول كه غير است عنوان شده است , مبادا تو همى پيش آيد كه اين تقدم و تأخر , زمانى و نحو آن بوده باشد , در رفع اين تو هم گفته است كه اين تقدم و تأخر , فاصله زمانى و نحو نيست . زيرا انفكاك بين علت تامه كه ذات واجب است , و بين معلول كه اثر او است , غلط است . ناگزير در اقسام قبل و بعد سخن بميان آورد تا معلوم گردد كه در اينجا كدام يك از آن اقسام است :

انواع تقدم در كتب اوائل به پنج قسم گفته آمد كه عبارتند از : تقدم بزمان , و بذات , و بطبع و بوضع و بشرف .

تقدم بزمان معروف و معنى آن روشن است . و چنان كه فارابى مثال زده است چون تقدم پير بر كودك كه آن بزمان پيش از اين است , و اين بزمان پس از آن . اين تقدم و تأخر زمانى است .

تقدم بشرف نيز مانند تقدم بزمان معروف و روشن است . و آن چون تقدم عالم بر جاهل است .

در اين نوع تقدم ممكن است متأخر بزمان بر متقدم بزمان تقدم داشته باشد چون جوان دانا بر پير نادان . و به مثال فارابى چون تقدم ابوبكر به عمر كه آن با شرف تر از اين بود .

اين حقير گويد : چون تقدم حضرت وصى على اميرالمؤمنين عليه الصلاة والسلام بعد از خاتم صلى الله عليه و آله وسلم بر همه .

سبحان الله كه اينك پنج ساعت و ده دقيقه بعد از ظهر يكشنبه سيزدهم ماه رجب المرجب سنه يكهزار و سيصد و نود و شش هجرى قمرى مطابق بيستم تير ماه هزار و سيصد و پنجاه هجرى شمسى روز ولادت با سعادت حضرت ولى الله اعظم , امام كل , برهان سالكان , نور موحدان , سر پيمبران و عالميان , على اميرالمؤمنان است كه اين گداى ره نشين آن سلطان عوالم ملك وملكوت , و متوسل به ذيل عنايت آن رب انسانى , و مقتبس از مصباح مشكوة آن صاحب ولايت كبرى و خلافت عظمى و آدم اولياء الله و واسطه فيض الهى , كه