نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٤٧١ - در اين كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است

فص ٦٥

الموضوع يخفى الحقيقة الجلية لما يتبع انفعالاته من اللواحق الغريبة كالنطفة تكتسى الصورة الانسانية فاذا كانت كثيرة معتدلة كان الشخص عظيم الجثة حسن الصورة . و ان كانت يابسة قليلة كان بالضد . و كذلك تتبع طباعها المختلفة احوال غريبة مختلفة .

ترجمه : موضوع به لواحق غريبى كه تابع انفعالات آن است حقيقت جلى را پنهان مى كند . چون نطفه كه صورت انسانيه را مى پوشد پس اگر پر مايه و معتدل باشد شخص درشت اندام و نيكو روى شود و اگر اندك و خشك مزاج بود شخص متكون از آن بضد اول شود .

بيان : فص در اين است كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است , و حق تعالى از داشتن موضوع مبرا است نتيجه اين كه فهو صراح فهو ظاهر . اين فص دنباله مطلب فص پيش از آن است كه فارابى در تفسير گفتارش در فص يازدهم( : فلا لبس له فهو صراح فهو ظاهر) آورده است . و در فص دهم نيز سخن از موضوع به ميان آمده بود .

ضمير كان بالضد راجع به شخص است يعنى شخص متكون از نطفه . و در بعضى از نسخ مترجم فصوص عبارت بدين صورت نقل شده است( : و ان كانت يا بسة قليلة كان الشخص المتكون منها بالضد) و لكن اين عبارت تلفيق از عبارت شرح شنب غازانى و عبارت فصوص است كه متن و شرح با هم آميخته شد و يك عبارت پنداشته شد , و عبارت صحيح همانست كه صواب ديديم و اختيار كرديم .