نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٥٢٦ - در علم بارى تعالى به ماسوايش , و در اقسام قبل و بعد است

بالفضل و بالرتبه و بالزمان و بالذات , و چه بگويى تقدم بالفضل و بالرتبه و بالزمان و بالسبب كه هر دو تعبير بظاهر چهار قسم و در واقع پنج قسم تقدم و تأخر را ميرساند .

اين اقسام سبق را سهيلى درباره گفتار عباس بن مرداس كه گفته است :

فأصبح نهبى و نهب العبى *** يد بين عيينة والاقرع

آورده است . اين بيت در عداد ابياتى به قافيه عين است كه عباس بن مرداس در عتاب به رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم آنها را بسرود و پيغمبر را بدانها عتاب كرد . سببش اين بود كه آن حضرت در غزوه حنين به هر يك از عينية بن حصن و اقرع بن حابس و چندين تن ديگر , صد شتر از غنائم جنگ بداد , و به عباس مرداس چند شترى داد . عباس مرداس آن را ناچيز شمرد و رسول الله را بدان ابيات مورد عتاب قرار داد .

رسول الله فرمود : او را ببريد و زبانش را ببريد , پس به عباس آنقدر مال دادند تا راضى شد , اين بود مراد رسول الله از قطع لسان عباس .

وقتى عباس بن مرداس به حضور رسول الله رسيده است , رسول الله به وى گفت : توئى قائل :

فاصبح نهبى و نهب العبيد بين الاقرع و عينية ؟

ابوبكر در وقت حاضر بود , گفت : بين العيينة والاقرع .

رسول الله به ابوبكر گفت : هر دو يكى است . ابوبكر گفت : شهادت مى دهم كه تو چنانى كه خداوند فرمود : و ما علمناه الشعر و ما ينبغى له .

در اينجا سهيلى گويد : مراد آن حضرت اين است كه آن دو تعبير در معنى يكى است , و أما بحسب فصاحت آن كه بزبان رسول الله جارى شد كه اقرع را قبل از عينيه آورده است , افصح است . زيرا كه قبليت به فضل است مانند قول خداوند تعالى : من النبيين و الصديقين .