نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٣١٨ - در اثبات حس مشترك و بعضى از خواص آن , و اشارت به نكاتى بلند در اصول عقائد حقه انسانى است

كسى استشعار امرى يا تمكن خوفى در باطن او غالب شد اصواتى را ميشنود و اشخاصى را مى بيند و بسا كه اين تسلط بر باطن قوى گردد و دست ظاهر از او كوتاه شود پس در باطن چيزى از ملكوت اعلى درخشد كه بغيب اخبار كند چنانكه در خواب نزد آرميدن حواس و سكون مشاعر لائح ميشود كه خوابها مى بيند , پس بسا كه قوه حافظه رؤيا را بحالش ضبط مى كند كه نياز بتعبير ندارد , و بسا كه قوه متخيله بحركات تشبيهيه اش از نفس مرئى به امورى كه ماناى او است منتقل ميشود پس در اين هنگام نياز بتعبير دارد , و تعبير حدسى است از معبر كه بدان حدس اصل را از فرع استخراج مى كند .

اثبات حس مشترك

بيان : اين فص كه از جلائل فصوص اين كتاب است در اثبات حس مشترك و بعضى از خواص آنست . و نكاتى بسى منيع و مطالبى همى رفيع در آن آورده است كه شرح آنها را بتفصيل رساله اى جداگانه بايد به پاره اى از لطائف تلويحاتى شده است كه حاكى از تضلع مؤلف آن در فن خطير حكمت متعاليه است . و به برخى از جهات اشارتى رفته است كه دليل بر تسلط عرفان عملى و مهارت در اطوار سلوك نفسانى وى است از مضامين دقائقش بر آيد كه به آداب سفر عارف و در سير منازل واقف بود .

گر چه راهيست پر از بيم زما تا بر دوست *** رفتن آسان بود از واقف منزل باشى

اين غافل از حال خويش , و بيخبر از مال خويش كه سرمايه سعادتش را بيهوده در آمال و امانى حيوانى از دست داده است , و نقد عمرش را غصه دنيا بگزاف برده است , و چون مرغ بى پر و بال در لجن زخارف دنيا وى گرفتار شده است , و از همراهان و همسفران كه