نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٢٤٨ - در تعريف حس بصر و كيفيت ادراك آنست

بعصب بصرى منتقل نموده او , بدماغ ميرساند .

طبقه ششم مشيميه است كه شبيه مشيمه يعنى بچه دان است . و مشيميه بعد از شبكيه است . دو سطح مشيميه از ماده ملون سياهى كه در سطح داخلى بيش از سطح خارجى و در اقدام بيش از خلف است پوشيده شده است . مشيميه از خلف براى عبور عصب بصرى مثقوب است . و بعضى براى مشيميه سه طبقه قائل شده اند .

طبقه هفتم صلبيه است كه بعد از مشيمية است و ملاقى استخوان چشم است , لذا گفته اند كه صلبيه طبقه ايست كه قسمت غير شفاف جزؤ قشرى چشم را مشكل مى كند , از خلف براى عبور عصب بصرى سوراخ شده است و از قدام داراى ثقبه اى است كه قرينه شفاف در آن قرار گرفته است . رنگ آن سفيد كدر در بعضى اشخاص , و در اطفال كبود است .

در تشريح جهاز بصر سخن بسيار است و به همين قدر اشاره اجمالى اكتفاء مى كنيم تا خواننده را بصيرتى بود , و به شمه اى از عجائب صنع بارى پى برد و بداند كه به قول شيخ اجل سعدى :

ديده را فائده آنست كه دلبر بيند *** ور نه بيند چه بود فائده بينايى را

و به قول ديگرش :

هر كسى را نتوان گفت كه صاحب نظر است *** عشقبازى دگر و نفس پرستى دگر است

نه هر آن چشم كه بينى كه سياهت هست و سفيد *** يا سياهى و سفيدى بشناسد بصر است

و بدانكه بصر بالذات به ضوء و لون تعلق مى گيرد , و بواسطه آن دو بساير مبصرات از قبيل شكل و مقدار و حركت و غيرها . و رؤيت