نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٢٤٧ - در تعريف حس بصر و كيفيت ادراك آنست

زهفتم آسمان غيب بى غيب خدا بينم *** گهرها ريخت كامروزم بشد هر دانه خرمنها

و از آن سه رطوبت كه سه مايع است : يكى رطوبت بيضيه است كه بعد از طبقه عنبيه و پيش از عنكبوتيه است , و آن رطوبت صافى است كه در سفيدى چون سفيده تخم مرغ است لذا آن را رطوبت بيضيه گويند .

و يكى رطوبت جليديه است و آن رطوبت صافى نيز است شبيه تگرگ در سفيدى و نيرى , و بحسب شكل عدس محدب الطرفين است .

بعد از آن رطوبت زجاجيه است كه رطوبت سومى است . و زجاج آبگينه است و اين رطوبت زجاجيه چون زجاج مذاب يعنى شيشه گداخته آب شده است . و بعضى آن را ماده سريشمى شفاف و صف كرده اند .

ملتحمه طبقه نخستين است و جزؤ قشرى چشم را مشكل مى كند كه هوا به او برخورد مى كند .

طبقه دوم قرينه است كه بعد از ملتحمه است و آن غشاء شفافى است بى رنگ , كه از چهار پرده بسيار نازك مؤلف است كه آنها را قشور القرنيه گويند , و از طبقه عنبيه كه در تحت اوست متلون ميشود .

طبقه سوم عنبيه است كه بعد از قرنيه است . و اندكى در طرف انسى مركز آن سوراخى موسوم به حدقه است . طبقه عنبيه چون اقسام الوان عنب در بعضى سوداء , و در بعضى زرقاء , و در بعضى شهلاء است . يعنى سياه و كبود و ميش چشم است . بعد از اين طبقه عنبيه , رطوبت بيضيه است .

طبقه چهارم عنكبوتيه است كه بعد از رطوبت بيضيه است و آن شبيه به نسج عنكبوت است . و بعد از اين طبقه رطوبت جليديه است , و بعد از رطوبت جليديه رطوبت زجاجيه است .

طبقه پنجم شبكيه است كه شبيه شبكه است و از هشت طبقه پرده ممتاز حاصل شده است . و او تأثيرات ضيائيه را أخذ كرده آنها را