نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ١٠٧ - در عجز قواى مدرك ظاهر و باطن از احاطه علمى به حق سبحانه است

اى شده در شناخت خود عاجز *** كى شناسى خداى را هرگز

چون تو در علم خود زبون باشى *** عارف كردگار چون باشى

چون ندانى تو سر ساختنش *** چون تو هم كنى شناختنش

ذات او را نبرده ره ادراك *** عقل را جان و دل در آن ره چاك

چه كنى و هم را بجستش حث *** كى بود با قدم حديث حدث

انبيا زين حديث سر گردان *** اوليا زين صفاتها حيران

تبصره : اين نحوه علم و معرفت به حق سبحانه كه در اين فص و شرح آن گفته آمد , ارتسامى است كه آن را علم حصولى نيز گويند . و بحثى است فلسفى نه عرفانى , و شك نيست كه ما سوى الله همه محاط و مخلوق آن حقيقت اند , و الله من ورائهم محيط ( سوره بروج آيه ٢١ ) , و محاط هرگز بمحيطش نمى گردد , و معلول هيچگاه بر علتش غلبه نمى كند .

عنقا شكار كس نشود دام باز چين *** كاينجا هميشه باد بدست دام را

و آنچه را كه بشر انديشه مى كند ساخته فكرت اوست نه خدايش

هر چه انديشى پذيراى فناست *** آنچه در انديشه نايد آن خداست

قال مولانا الامام ابوجعفر محمد بن على الباقر عليهما السلام :

كل ما ميز تموه بأوها مكم فى أدق معانيه مخلوق مصنوع مثلكم