نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٣٠٩ - در بيان خواص روح قدسى است

در سفر اول و سوم تعبير هر دو يكى است و مال تعبيرشان در دوم و چهارم نيز يكى است زيرا فى الحق كه در سفر دوم بتعبير جناب صدرالمتالهين است همان سفر من الحق الى الحق است كه سير در اسما و صفات الهى است . و فى الخلق كه در سفر چهارم بتعبير آن جناب است همان من الخلق الى الخلق بتعبير مرحوم قمشه اى است .

عارف نامور فخر الدين عراقى در لمعات و همچنين عارف بزرگوار عزيز الدين نسفى در مؤلفاتش از انسان كامل و مقصد اقصى و زبدة الحقائق كه مختصر مبدأ و معاد او است . سلوك را كه عبارت أخرى سفر است بدو قسم گفته اند يكى سير الى الله و يكى سير فى الله .

نسفى در انسان كامل ( ص ٨٤ ) گويد : پيش از ما مشايخ در سلوك كتاب بسيار جمع كرده اند و در جمله اين گفته اند كه سلوك سير الى الله و سير فى الله است و اين بيچاره در چند رساله اين چنين هم گفته است كه سلوك سير الى الله و سير فى الله است .

در زبدة الحقائق گويد : سلوك عبارت از سير الى الله و سير فى الله است سير الى الله نهايت دارد اما سير فى الله نهايت ندارد يعنى سلوك عبارت از رفتن است از اقوال و افعال و اخلاق بد باقوال و افعال و اخلاق نيك و از هستى خود بهستى خداى چون سالك بر اقوال و افعال و اخلاق نيك ملازمت نمايد انوار معارف بر وى ظاهر گردد و حقائق اشياء كماهى بر وى منكشف شود و از هستى خود بميرد و بهستى خداى زنده گردد ( ص ٢٣٩ مجموعه يا شرح اشعة اللمعات جامى و چندين رساله ديگر ) . جز اينكه نسفى در همه مؤلفاتش اين نحوه تقسيم بدو قسم سلوك را به مشرب اهل عرفان طورى دانسته است و بمشرب اهل وحدت طورى و در رساله مقصد اقصى گويد بدانكه :

معنى سلوك سير است و سير بر دو قسم است سير الى الله و سير فى الله سير الى الله نهايت دارد اما سير فى الله نهايت ندارد اهل عرفان ميگويند كه سير الى الله عبارت از آنست كه سالك چندان سير كند كه خداى را بشناسد چون خداى را شناخت سير الى الله تمام شد اكنون