نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٤٤٤ - در رؤيت بارى تعالى است

يومئذ ناضرة الى ربها ناظرة ) و آيه ١٤٣ سوره اعراف : ( و لما جاء موسى لميقاتنا و كلمه ربه قال رب انظر اليك قال لن ترانى ) است .

اقوال در رؤيت به يازده قول رسيده است و همه آنها را ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة در جزو ثالث آن در شرح خطبه چهل و نهم كه اول آن الحمد لله الذى بطن خفيات الامور است آورده است ( ص ١٧١ چاپ سنگى ) .

قائلان به رؤيت : مشبهه و مجسمه و اشاعره و اشباه آنانند . اينان مدعى اند كه خداى تعالى را به چشم سر مى توان ديد , با اين كه اشاعره خداى را مجرد مى دانند .

به كتب ملل و نحل رجوع شود معلوم مى گردد كه مردم دور از مشكوة امامت و مصباح ولايت , چه قدر بر اسلامى كه علم محض و نور صرف و معيار صدق و ميزان حق و دين خداوند عالم است , نسبتهاى ناروا داده اند .

اين فرق منتحلين به اسلام برخى از آنان جبرى اند كه نفى فعل از بنده مى كنند , و او را در صدور افعال از او مانند جماد مى دانند كه هيچ اختيار بهيچ نوع ندارد سنگ را كه حركت دادند بى اختيار حركت مى كند و بالا مى اندازند بالا ميرود و بر سر هم مى نهند ديوار مى شود و در چاه مى اندازند خوش بشيب مى رود و در هيچكدام نه قدرت دارد و نه اختيار آدمى در افعال خود مانند آنست ( شرح گلشن راز لاهيجى ص ٢٩٤ چاپ سنگى ايران ١٣١٠ ه ) . و بايد گفت آنكه بنده را در فعلش چون جماد ميداند خود جماد است .

و برخى از آنان در قبال جبريان , بنده را در افعال خود مستقل مى دانند . اين فرقه براى كوبيدن اشاعره , بدون توجه به عدد افراد آدميان براى مبدأ عالم شريك قائل شده اند . و اين قرآن است كه در اول سوره حشر راجع به جلاء وطن جهودان بنى نضير و شكست و آوارگى آنان , هم فرمود : و ظنوا انهم مانعتهم حصونهم من الله فاتيهم الله من حيث لم يحسبوا و قذف فى قلوبهم الرعب . و هم فرمود : ماقطعتم