نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٣٨٠ - در بيان حقيقت ملك , و تمثل او براى انسان , و در بيان وحى است

اين بنده گويد : درست است كه اين عبارت قصر مدت را ميرساند , ولى قصر مدت را به عبارات ديگر ميشد تعبير كرد , در اين عبارات علاوه بر اراده قصر مدت اخبار بشرح حال و تمثل اعمال مروان است . در تعليقاتم بر نهج گفته ام : ليس المقصود مجرد تصوير قصر المدة بل فى تلك الكلمة العلياء اشارة الى تمثل سريرة مروان كما لايخفى على اهل الخطاب .

فى تفسير الامام عن الصادق عليه السلام فى تفسير قوله تعالى اياك نعبد : من لايرى لعلى بن ابى طالب حقا صدقاته ممثلة له فى مثال الافاعى تنشهه و صلواته و عبادته ممثلة له فى مثال ( مثل خ ل ) الزبانية تدفعه حتى تدعه الى جهنم دعا . نقلناه ملخصا .

و فى روح الجنان , قال صلى الله عليه وآله : توضع الموازين القسط يوم القيمة فيؤتى عمل الرجل فيوضع فى ميزانه , ثم يؤتى بشى مثل الغام أومثل السحاب فيقال له اتدرى ما هذا ؟ فيقول لا , فيقال : هذا العلم الذى علمته الناس فعملوابه بعدك . ( بحر المعارف مولى عبدالصمد همدانى ص ١٧٧ ط ) .

از اينگونه روايات در تمثلات از قبيل روايات وارده در تمثل اعمال انسانى در قبر و برزخ و قيامت بسيار است كه نقل آنها بطول ميانجامد و از اين قبيل است تمثلاتى كه در عالم رؤيا ديده ميشوند . كه بسيارى از معانى در عالم رؤيا بصورتهايى مسانخ آن معانى متمثل ميشوند كه آن معانى را واقعا ذات خارجى مادى يا غير مادى نيست .

در نكاتم آمده است كه : گرگ در غدر و حيلت معروف است . دميرى در حيات الحيوان گويد : و صفته العرب باوصاف مختلفة فقالوا أغدر من ذئب الى أن قال : التعبير : تدل رؤيته على الكذب و الحيلة و العدواة للاهل والمكربهم . مولوى محمد حسن در( التأويل المحكم فى متشابه فصوص الحكم) در اول فص يوسفى گويد : در يعقوب مكر برادران يوسف بصورت گرگ متمثل شده بود .

غرض اين است كه آيه و روايات و وقايع مناميه همه دلالت