نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٧٧ - در مقام دهشت عارف سالك , و در صدور خلق اول و بيان لوح و قلم است

تعبير مى كنند , و آن فوق مرتبه قلم اعلى مسمى به عقل اول است زيرا قلم خلق است و اول ما خلق بر وى صادق است نه اول ما صدر لذا از قلم ما در تقرير و تفسير اين فص , خلق اول جارى شده است كه بايد بين اول ما صدر و اول ما خلق فرق گذاشت .

در رساله وحدت از ديدگاه عارف و حكيم در اين مطلب شريف بحث كرده ايم و به امهات مسائل پيرامون آن اشارت نموده ايم . در مبحثى بدين عنوان( صدور وحدت حقه حقيقيه ظليه از وحدت حقه حقيقيه ذاتيه) ( ص ٨٣ ٩٨ ط ١ ) .

تبصره : وجه تعبير به ظل را دانستى , حال گوييم كه علماى نحو ضمير را به ظاهر و بارز و مستتر قسمت كرده اند يعنى آشكار و نيم آشكار و پوشيده و حق سبحانه در اول حديد فرمود : هوالاول والاخر والظاهر والباطن , و در سوره ابراهيم فرمود , و برزو الله جميعا ( آيه ٢٢ ) , و برزو الله الواحد القهار ( ٤٩ ) فافهم .

تبصره : در فصل سيزدهم باب يازدهم نفس اسفار ( ج ٤ ص ١٦٨ ط ١ ) در تنزيل و تطور وجود منبسط مسمى به نفس رحمانى گويد : حتى تبدلت صورتها بصورة النفس المتحدة بالعقل الفعال الذى هو نور من الله و مثال منه اكرم و كلمته اتم و اسم اعظم . و در فصل ٢٩ مرحله ششم آن در علت و معلول ( ج ١ ص ١٩٣ ط ) بحثى شريف در اول ماينشأ من الوجود الحق دارد فراجع .