نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٣٧٢ - در بيان حقيقت ملك , و تمثل او براى انسان , و در بيان وحى است

كانه طبق الخافقين ( ص ٢٣٦ج ١٤ بحار طبع كمپانى ) .

و فى البحار عن الدر المنثور عن ابن شهاب أن رسول الله صلى الله عليه و آله سأل جبرئيل أن يترا آى له فى صورته فقال جبرئيل انك لن تطيق ذلك قال انى أحب ذلك فخرج رسول الله صلى الله عليه و آله الى المصلى فى ليلة مقمرة فأتاه جبرئيل فى صورته فغشى على رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم حين رآه ثم أفاق . الحديث ( بحار ط ١ ص )

و فى الصافى عن التوحيد باسناده اميرالمؤمنين عليه السلام فى - حديث قال وقوله فى آخر الايات مازاغ البصر و ما طغى لقد رآى من آيات ربه الكبرى رآى جبرئيل عليه السلام فى صورته مرتين هذه المرة و مرة أخرى و ذلك ان خلق جبرئيل عظيم فهو من الروحانيين الذين لايدرك خلقهم و صفتهم الا الله رب العالمين .

و در روايات آمده است كه جبرئيل براى مريم بصورت شاب امرد سوى الخلق متمثل شده است .

غرض اينكه وقتى بصورت دحيه و وقتى با ششصد بال , و وقتى بصورت اصليش , و وقتى بصورت شاب چنانى مشاهده شود شاهد مدعاى ما است كه روايات وارده در صور ملائكه بيان تمثلات حقيقت خارجى جبرئيل عليه السلام است نه انقلاب و تشكل و ذات حقيقى وى گاهى بدان شكل و گاهى بدين شكل , و آن صورت اصلى او غير از ظهور تمثلى او بصورتهاى گوناگون است , و صورت اصلى او همانست كه در حديث به صورته الخاصة تعبير شده است .

بايد در كلمه تمثل كه در آيه شريفه فرموده است( : فارسلنا اليها روحنا فتمثل لهابشرا سويا) دقت كرد و تأمل بسزا نموده و از مواردى كه در روايات و كلمات اعاظم علماء كلمه تمثل و كلماتى مشابه تمثل چون تنصب و تصور و تبدى و سنح و ظهر و صور بكار برده شد مدد گرفت تا معلوم گردد كه وجود نفسى ملك موجودى مجرد و منزه از ماده جسمانيه است وصورت يافتن آنها بلحاظ اضافه و تمثل آن با