نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٣٠٨ - در بيان خواص روح قدسى است

بنابراين معارفى از ذات حق و صفاتش و افعالش خبر مى دهد و نبى ناميده نميشود و احكام و شرايع را از نبى مطلق مى گيرد و تابع وى است و در اين هنگام سفر ثالثش به پايان ميرسد و شروع در سفر چهارم مى كند .

الرابع : السفر من الخلق الى الخلق بالحق . سالك در اين سفر خلائق و آثار و لوازمشان را مشاهده مى كند و منافع و مضارشان را در عاجل و آجل يعنى دنيا و آخرت ميداند و رجوعشان را الى الله و كيفيت رجوعشان را و آنچه كه سائق و قائد و مخزيشان است و آنچه كه مانع و عائق و داعيشان است ميداند پس نبى ميباشد بنبوت تشريع و نبى ناميده ميشود چه از بقايشان و مضار و منافعشان و از آنچه كه سعادتشان بدانست و از آنچه كه شقاوتشان بدانست خبر مى دهد و در همه اين امور بالحق است زيرا كه وجودش حقانى است و التفاتش بخلق او را از توجه بحق باز نميدارد . اين است اسفار اربعه پس ظاهر شد كه سفر اول و سوم متقابلند زيرا كه در مبدأ و منتهى متعا كسند و سوم بالحق است نه اول . و هم ظاهر شد كه سفر دوم و چهارم از جهتى متقابلند چه اختلاف در مبدأ و منتهى دارند و اشتراك در بالحق .

بدانكه آنچه در اسفار اربعه آورديم بيان عارف بزرگوار جناب ميرزا محمد رضاى قمشه اى است كه در حاشيه چاپ اول شرح الشواهد الربوبية حكيم متاله مولاصدرا ص ٣٩٤ , و در حاشيه جلد اول اسفار طبع ثانى ص ١٣ بطبع رسيده است .

جناب صدرالمتالهين از اسفار مذكور در اول اسفار اينچنين تعبير كرده است :

١ السفر من الخلق الى الحق .

٢ السفر بالحق فى الحق .

٣ السفر من الحق الى الخلق بالحق .

٤ السفر بالحق فى الخلق .