نهد و به آيات [١]و دلايل او [٢]و حجج او را به دروغ دارد،ايشان را برسد نصيب و بهرۀ ايشان از كتاب،يعنى از لوح محفوظ،يعنى[آنچه] [٣]در لوح محفوظ در حقّ ايشان نوشته باشند [٤]به ايشان رسد[و از ايشان] [٥]تخطّى نكند.

حسن و سدّى و ابو صالح گفتند:مراد عذاب است كه آن عذاب نصيب ايشان است با ايشان رسد [٦].سعيد جبير و مجاهد و عطيّه گفتند:آنچه نوشته باشند ايشان را از سعادت و شقاوت،روايتى ديگر از مجاهد آن است كه گفت:

گروهى‌اند كه در سابق علم خداى رفته باشد كه ايشان اعمالى بكنند،لا محال آن عمل بكنند تا پندارى بر ايشان نوشته‌اند و نصيب ايشان است.

عبد اللّه عبّاس و قتاده و ضحّاك گفتند:يعنى آن عملها كه كرده باشند و در نامه و صحيفۀ ايشان نوشته باشند.ربيع گفت و ابن زيد:يعنى اعمال و ارزاق و آجالشان برحسب آن‌كه نوشته باشند.ربيع گفت و ابن زيد:يعنى اعمال و ارزاق و آجالشان برحسب آن‌كه نوشته باشند به ايشان رسد.بعضى دگر گفتند:نصيب ايشان در دنيا از خير و شر با ايشان رسد.عطيّه گفت از عبد اللّه عبّاس كه:آنچه ايشان را نوشته باشند،به ايشان رسد،و از جمله آنچه ايشان را نوشته‌اند و لا محال نوشته‌اند و لا محال به ايشان رسد،آن است كه روى ايشان در قيامت سياه بود لقوله تعالى: وَ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللّٰهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ [٧].

حَتّٰى إِذٰا جٰاءَتْهُمْ رُسُلُنٰا ،سيبويه گفت:«حتّى»را اماله نشايد كردن براى آن‌كه حرف است و تصرّف در حروف نرود،و كذلك:«أمّا»و لمّا»و«الّا»و«الى»، تا آنگه كه فرشتگان و رسولان و فرستادگان ما به ايشان آيند و جان ايشان بردارند، يعنى ملك‌الموت و اعوان او،و قوله: يَتَوَفَّوْنَهُمْ ،در محلّ حال است اى متوفّين لهم.و در«توفّي»دو قول است اين جا:يكى قبض روح-چنان كه گفتيم- و يكى،القبض الى النّار،يعنى چون فرشتگان عذاب ايشان را به دوزخ برند و بيان

[١] .مج،وز،مل،لت:نهد يا آيات.

[٢] .مج،وز،مل:ندارد.

[٥] [٣] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.

[٤] .مج،وز،مل:باشد.

[٦] .مج،وز،مل:برسد.

[٧] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٦٠.