روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧١ - ترجمه
آنان كه گرفتند گوساله،برسد به ايشان خشمى از خدايشان و خوارى در زندگانى دنيا و همچنين پاداشت [١]دهيم دروغزنان را.
و آنان كه كردند بديها پس توبه كردند از پس آن و ايمان آوردند،خداى تو از پس آن آمرزنده و بخشاينده است[١٩٠-ر].
قوله تعالى: وَ وٰاعَدْنٰا مُوسىٰ ثَلاٰثِينَ لَيْلَةً ،«مواعده»وعده باشد از ميان دو كس.و بيان كرديم كه وعده خبرى باشد متضمّن خير و سرور كه مخبر له متوقّع باشد آن را در مستقبل ايّام.اگر گويند:چرا«ليلة»گفت،«يوما»نگفت؟جواب [آن] [٢]است كه گوييم:حساب عرب بر هلال باشد و اهلّه در شب پيدا شود تا دانند كه اين سى روز ماهى است از ماههاى عرب.اگر گويند:چرا«ثلاثين و عشرا»گفت و«أربعين»نگفت بهيكبار؟گوييم از اين چند جواب است:يكى آنكه مراد خداى تعالى يك ماه درست بود من اوّله الى آخره،بر تتابع و ده روز بر سرى از [٣]ماهى دگر،و گفتهاند:اين سى روز ذوالقعده [٤]بود و آن ده روز تمامى عشر ذىالحجّه،و اين قول عبد اللّه عبّاس است و مجاهد و ابن جريج و مسروق و بيشتر مفسّران.
جواب دوم آن است كه:خداى تعالى خود او را چهل روز وعده داد از [٥]اصل چنان كه در سورة البقرة گفت: وَ[إِذْ] [٦]وٰاعَدْنٰا مُوسىٰ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً [٧]،جز كه اين جا مبعّض كرد و آنگه فذلك جمله بياورد،گفت: فَتَمَّ مِيقٰاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ،اين
[١] .آج،آف:پاداش.
[٢] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.
[٣] .آن:روز از سر.
[٤] .آج،لب:ذىالقعده.
[٥] .مج،وز،مل،لت:در.
[٦] .اساس:ندارد،با توجّه به مل و ضبط قرآن مجيد افزوده شد.
[٧] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٥١.