روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٨ - ترجمه

جاى فاعل منصوب بر حال،كقولهم:اتانا ركضا اى ركضا [١]،و قوله: قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مٰاؤُكُمْ غَوْراً ، [٢]اى غائرا.و روا باشد كه در جاى مفعول باشد[نشرا] [٣]، اى منشورة محياة،و شايد كه نصب او خود بر مصدر بود لا من لفظ الفعل و عامل در او ارسل باشد.من باب قولهم:اعجبنى حبّا شديدا.و قوله: صُنْعَ اللّٰهِ [٤]، براى آن‌كه ارسل در او معنى نشر باشد.امّا قرائت عاصم،«بشرا»جمع بشير باشد،و فعل جمع فعيل و فعال و فعول باشد ككتاب و كتب و رسول و رسل و نذير و نذر.حق‌تعالى [٥]اين آيت را عطف كرد به«واو»نسق بر آيت اوّل،و از جملۀ نعمتهاى خود بر بندگانش مضاف با دگر نعمتها كه در آيات اوّل رفت من قوله:

خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا فِي سِتَّةِ أَيّٰامٍ ثُمَّ اسْتَوىٰ عَلَى الْعَرْشِ - [٦]الآية، بر شمرد كه او آن خداست كه بفرستاد بادها را پراكنده يا زنده كرده يا زنده‌كننده يا افلاخته [٧]يا بشارت‌دهنده بر اين اختلاف معانى از اختلاف قراءات.رمّانى گفت:

ارسال اطلاق باشد لتحميل معنى،كسى را فرستادن [٨]براى كارى،من قولهم:

ارسلت رسولا اى حمّلته رسالة،چون خداى تعالى بادها بفرستاد محتمل بشارت به باران،او را تشبيه كرد به رسولى كه او را پيغامى داده باشند [٩]تا بگزاد.و اصل «نشر»خلاف«طىّ»باشد منه نشر الموتى احياهم،براى آن‌كه تا مرده باشند چون پيخته باشند [١٠]،چون زنده شوند افلاخته [١١]شوند.و منه نشر الخشب بالمنشار، براى آن‌كه چوب تا درست [١٢]باشد به نامه و جامۀ در پيخته [١٣]ماند و چون به منشار