ملا صدرا در جميع مباحث و مسائل مشكل فلسفه و حكمت الهى، داراى طريقه خاص است و در مسأله معاد نيز مشرب مخصوصى دارد كه مبتنى بر تحقيقاتى است كه در مباحث عاليه حكمت الهى نصيب او شده است.

آنچه كه ملا صدرا در مسأله نفس و نحوه پيدايش آن و كيفيت ارتباط نفس با قواى ظاهرى و باطنى خود و چگونگى وجود قواى ظاهرى و باطنى و نحوه تأثير افاعيل صادر از نفس و ارتباط اين افاعيل با نفس و بقاى قواى نفس بعد از بوار ابدان و غير اينها از مسائل و مباحث عاليه بيان نموده است، به كلى از عقايد و افكار و آراى ديگر حكما و فلاسفه ممتاز است. و از زمان پيدايش فلسفه تا عصر او، احدى از حكماى مشّائى و اشراقى، در مسأله معاد، مانند وى حق مطلب را ادا ننموده و آنچه در مسأله معاد در مسفورات حكماى اسلامى موجود است، نسبت به تحقيقات ملا صدرا در اين امر بسيار مهم، كمّا و كيفا از اداى مرام، قصور دارد و در كثيرى از مهمات به اجمال و ابهام قناعت نموده‌اند.

پايه و اساس مطلب در معاد جسمانى و روحانى، چند اصل اساسى است كه حكماى دوران قبل از ملا صدرا، اين اصول را يا انكار نموده و يا آن كه به كنه مطلب نرسيده و يا اصلا به اهميّت يا دخالت آنها در اين مسأله پى نبرده‌اند.

بحث حركت در جوهر و تحقيق كامل در اين مسأله و تمهيد قواعدى كه اشتداد جوهرى بر آن توقف دارد، اساس معاد جسمانى و روحانى به شمار مى‌رود، و اين اصل، بر وحدت اصل وجود و