و نيز، در مطاوى تحقيقات مربوط به بيان وجوه فرق بين اين دو عالم از عوالم وجودى و نيز، در مقام بيان وجوه فرق بين دنيا و آخرت و تحقيق در اين كه صور اخروى و ابدان مثالى محشور «يوم النشور» عين بدن دنيوى است، با اين فرق كه ابدان اخروى قوى‌تر و كامل‌تر و غير قابل انحلال مى‌باشند، گفته است:

«فجميع ما يدركه الإنسان بعد الموت في البرزخ من الأمور بعين الصور التي هي بها في الدنيا ...».

و نيز در آخر فصل گويد:

«و كلّ إنسان في البرزخ مرهون بكسبه، محبوس في صور أعماله إلى أن يبعث يوم القيامة في النشأة الآخرة ...».

طريق اثبات تجرد عالم مثال در قوس نزول، با طريق اثبات تجرد خيال در انسان و حيوان و تحقيق در اين كه صور خيالى قائم به نفس، از ماده تجرد دارند، ولى از مقدار، تجرد ندارند و محل ظهور اين صور و مصدر بروز آنها نيز از ماده تجرد دارد، مختلف است.

برخى از حكماى دوره اسلامى به تجرد برزخ نزولى معتقدند و اثبات نموده‌اند كه فيض وجود، قبل از رسيدن به عالم ماده و اجسام، بايد جميع مراتب برزخى و مثالى را طى نموده تا به عالم ماده برسد و وجود بعد از سريان در عوالم عقول طولى و عرضى و ماء نازل از سماى اطلاق به اراضى تقييد بعد از سيراب نمودن اوديه عقول مجرد به وادى عالم مثال وارد مى‌شود و از آنجا به اراضى عالم ماده نازل مى‌شود كه آيه‌ «أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها ...» مطابق تفسير اهل عصمت و طهارت و اولياى كاملين، ناظر به اين معناست و مراد از ماء (آب)، وجود است كه وارد شده است: «اول ما خلق اللّه الماء».

ولى اين جماعت، قوه خيال را مجرد از ماده نمى‌دانند و مع ذلك معتقدند كه‌