حال بايد سؤال كرد: كدام بدن، بدن بعد از انفصال و تفرق اجزا و زوال صورت خاص بدن و هيئت مخصوص تمام بدن و هيآت خاص هر جزئى از اجزا و هر عضوى از اعضا؟ آن ودايع حاصل از صورت در ماده، به چه موضوعى قائم است تا باقى بماند؟ و بنابر حركت جوهرى حاكم بر مواد و ذوات مادى، ودايع و هيآت خاص هر بدنى به چه موضوعى قائم و چه امرى مانع فساد و چه حقيقتى اين ودايع را، به رسم امانت حفظ خواهد كرد؟ خداوند علام الغيوب مى‌داند.

نگارنده، به نحو اختصار، مطالبى كه حكيم محقق مرحوم آقا على- قدس سره- در مطاوى كلمات نقل شده از سبيل الرشاد به آنها اشارت فرموده‌اند را با توضيح كافى تقرير مى‌نمايد و بعد به نقل ساير مطالب مربوط به معاد جسمانى و بيان وجوه خلل در كلمات اين فيلسوف اعظم مى‌پردازد، فنقول مستمدا من قدس روح القائل- رضى اللّه عنه-: در مباحث گذشته بيان كرديم كه بين مركب حقيقى و مركب اعتبارى فرق است و نيز تقرير نموديم كه ملاك حصول وحدت حقيقى و تحصل فرد واحد از انواع مركبات چيست و گفتيم كه مجرد اتحاد در وجود منشأ ملاك حصول تركيب حقيقى در مركبات نمى‌باشد.- الى آخر ما ذكرنا و حققناه في المباحث السابقة-.

مرحوم آقا على در مبحث قبل فرمودند: در مركبات حقيقى، اجزاى مركب به اعتبارى كثير و به اعتبارى متحدند، چون نفى كثرت به كلى و يا حصول وحدت از كافه جهات و اعتبارات، با حصول تركيب و تحقق مركب و تحصل صورت واحد در اجزا و تحصل وجودى واحد و وجود خاصيتى غير خواص مربوط به اجزاى مركب منافات دارد.

از آنجا كه مركب، از اجزا و بسايط حاصل مى‌شود و هر مركبى ناچار به بسايط منحل مى‌شود و يا آن كه تحصل هر مركبى، فرع بر وجود بسايط و اجزاى‌