«الحادي عشر: أنّ الإنسان من جملة أنواع الخلائق مختصّ بأنّه قد يكون لواحد منه أكوان متعددة- مع بقاء تشخّصه- بعضها قبل بعض؛ فإنّ الإنسان الواحد، له من مبدأ طفوليته كون طبيعي و هو بحسبه إنسان بشري، ثمّ يتدرّج في هذا الوجود و يتصفّى و يتلطّف حتى يحصل له كون أخروي نفساني، و له أعضاء نفسانيّة و هو الإنسان الثاني، ثم قد ينتقل من هذا الكون و يحصل له كون عقلي و هو بحسبه إنسان عقلي و له أعضاء عقلية و يقال له: الإنسان الثالث كما ذكره معلّم الفلاسفة في كتاب أثولوجيا».

حكماى مشائى اسلام به تبع قدماى از حكما چون تشكيك در ذاتيات را انكار نموده‌اند، از براى وجود واحد و نوع واحد، افراد طولى قائل نيستند و حقيقت انسان را همان حقيقت مجرد بالفعل موجود در جميع ابدان انسانى مى‌دانند كه با شرايط مخصوص، به بدن تعلق گيرد، روى انكار حركت جوهرى در اصل وجود، انسان را عين مواد اجسام نمى‌دانند كه به حركات جوهرى، بعد از طى درجات نباتى و حيوانى به مقام تجرد عقلانى برسد. و روى انكار حركت در جوهر و اشتداد وجودى، انسان برزخى را انكار نموده‌اند. و چون از جسم، همان صورت قائم به مواد و مبدأ نوعى حالّ در ماده فهميده‌اند، حشر اجساد و اجسام دنيوى را محال مى‌دانند و مآلا عود اجسام و اجساد را انكار كرده‌اند.

و روى قواعد مقرر در آثار خود، در قوس نزولى، انسان برزخى و عقلانى كه اشراق از آن به صور معلق و مثل نورى تعبير كرده‌اند را منكر شده و از براى نفوس انسانى، كينونت عقلانى و جسمانى موجود در قوس نزول قائل نشده‌اند.

نفوس آدمى، داراى كينونت و هستى و تحقق و وجود سابق به عالم زمان و مكان و حقيقت مقدم بر صورت انسانى موجود در عالم شهادت مى‌باشند كه به جهات فاعلى قيام دارند كه تعلق آن به بدن كه همان تنزل از عالم عقل باشد، مستلزم تناسخ نمى‌باشد و اين كينونت سابق بر ابدان، موجب قدم نفوس نيز