ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤١٠ - باب *(در بيان چيزهائى كه ميتوان بر آنها سجده كرد و آنچه) * *(نميتوان بر آن سجده نمود) *

كسى است كه از جايى آويخته باشد آنگاه از آنجا رها شود و بدون هيچ مقاومتى به رو بر زمين افتد).

٨٣٢- معلّى بن خنيس از امام صادق ٧ سؤال كرد: آيا نماز كردن يا سجده كردن بر قفر (يعنى قير پخته كه سابقا با وسائل ابتدائى بعمل مى‌آوردند و معمولا خاكستر به آن مى‌افزودند و با قير امروزى كه با وسائل و دانش بسيار پيشرفته از نفت مشتق مى‌شود تفاوت داشته است) و بر قير خام يا پخته جايز است؟ آن حضرت فرمود: اشكالى ندارد.

شرح: «اين خبر را شيخ الطائفه- رحمه اللَّه- در استبصار و تهذيب از كتاب حسين بن سعيد و او به واسطه نضر از محمّد بن أبى حمزه از كتاب معاوية بن عمّار نقل كرده است، پس به اين ترتيب مناسب بود صدوق- رحمه اللَّه- از معاوية بن عمار نقل كند، بهر حال شيخ الطائفه با ترتيبى كه شرح آن گذشت چنين نقل مى‌كند كه معاوية بن عمّار گفت: معلّى بن خنيس از امام صادق ٧ در حضور من در باره سجده كردن بر قفر و قير سؤال كرد، آن حضرت فرمود: اشكال ندارد، و شيخ پس از نقل اين روايت ميفرمايد: وجه در اين روايت آنست كه آن را حمل بر حال ضرورت و تقيّه كنيم نه در حال اختيار، و اين نظر با توجّه به روايتى است كه پيش از آن آورده از احمد بن محمّد بن اسماعيل، از محمّد بن عمرو بن سعيد از امام أبى الحسن الرضا ٧ كه آن حضرت فرمود: بر قير و قفر و صاروج سجده نكن».

٨٣٣- حسن بن محبوب طىّ عريضه‌اى از امام رضا ٧ پرسيد: گچى كه نجاست آدمى و استخوان مردگان بر آن ريخته و آتش مى‌زنند و به اين ترتيب پخته مى‌شود، آنگاه مسجد را با آن گچ‌كارى مى‌كنند يا به ديوارها مى‌مالند آيا بر آن‌