ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٠٩ - باب *(در بيان چيزهائى كه ميتوان بر آنها سجده كرد و آنچه) * *(نميتوان بر آن سجده نمود) *

سجده كن،

و هر گاه بر سمت راست پيشانيت نيز نميتوانى سجده كنى بر طرف چپ پيشانيت سجده كن يا سمت چپ پيشانى خود را بر زمين گذار، و اگر بر آن نيز نميتوانى سجده كنى بر پشت دست خود سجده كن، و هر گاه بر آن نيز نتوانستى سجده كنى، پس ذقن يا چانه خويش را بر زمين گذار براى اينكه خداوند عزّ و جلّ در قرآن مجيد فرموده است: إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى‌ عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً- إلى قوله- وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً (يعنى: البتّه آنان كه قبل از نزول قرآن دانش بآنان عطا شده وقتى قرآن بر ايشان خوانده شود سجده آنان بر زنخها و صورتهاى خويش بر خاك مى‌افتند- تا آنجا كه فرمايد- و پيوسته ترسشان را از خداوند تعالى افزون مى‌كند- سورة الاسرى ١٠٩- ١٠٧) و ايستادن و گذاشتن دستها و زانوها و انگشتان ابهام بر غير زمين اشكالى ندارد (بلكه لزوم بر زمين نهادن بى‌حائل مخصوص پيشانى است) و بينى خود را بر زمين بگذار يا بساى (حدّاقل اينست كه بر زمين برسد)، و در گذاشتن پيشانى بر زمين براى تو كافى است كه از رستنگاه مو تا ابروها به اندازه يك درهم بر زمين گذارى (يعنى اين مقدار موضع سجود است) و سجود تو يا حالت تو در هنگام سجود بايد همانند فراخى و گشادگى ميان اعضاى شتر لاغر بهنگام خوابيدن يعنى همچون كسى باشد كه آويخته است (كه كليّه اعضاى او بسوى زمين ميل كند و كشيده مى‌شود)، و هيچ جزئى يا عضوى از بدنت بر جزئى يا عضوى ديگر متّكى نباشد و اعضاء يك ديگر را نگرفته باشند (در مواقع شبيه حالت‌