ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤١٧ - *(باب قبله) *

نمى‌كنند هر چند شيخ طوسى ادّعاى اجماع بر آن كرده باشد، لذا اگر با توجّه به اخبار صحيحه‌اى كه در اين خصوص وارد شده شخص بر بام كعبه نماز نخواند رعايت جانب احتياط كرده است، مگر آنكه ضرورت اقتضا كند، در اين صورت مختار خواهد بود كه بدين طريقه عمل كند، يا نماز را ايستاده بخواند، لكن نبايد بر كناره بام سجده كند بنحوى كه در وقت سجود قبله‌اى نداشته باشد. «از طرفى در خبرى از عبد السّلام هروى نقل كرده‌اند كه از امام رضا ٧ سؤال كرد: هر گاه شخصى بر بام كعبه باشد و وقت نماز فرا رسد. تكليفش چيست؟ آن حضرت فرمود: اگر بايستد كه او را قبله نخواهد بود چون بام كعبه ديوار ندارد، لكن بر پشت مى‌خوابد و روى چشمان خويش را متوجّه آسمان مى‌كند و در دل خود چنان قصد مى‌كند كه رو بقبله كرده است كه همان بيت المعمور در آسمانست- تا آخر حديث».

پاره‌اى از قدما به مضمون اين حديث عمل كرده‌اند، ولى اكثر علما به آن عمل نكرده‌اند، و دليلشان ضعف حديث از حيث سند و محتواى آنست آنجا كه مقرّر مى‌دارد «اگر شخص بايستد قبله ندارد» زيرا در احاديث وارد شده كه كعبه از بالا تا آسمان، و از زير تا منتهاى زمين قبله است. بهر حال حكم اين مسأله را بهر صورت كه بپذيريم يك نكته مسلّم است و آن اينكه هر گاه سخن از اين مسأله بميان آمده صرفا بصورت فرض بوده، و بموردى بر نمى‌خوريم كه چنين فرضى براى سائلى عملا محقّق شده باشد و او را ناگزير از سؤال و پى‌جوئى حكم شارع ساخته باشد، لذا بايد آن را يك فرض بسيار نادر بل كالمعدوم دانست).

و رسول خدا ٦ پس از بعثت سيزده سال در مكّه معظّمه بود و بسوى بيت المقدّس نماز ميگزارد و همچنين نوزده ماه در مدينه همين كار را ميكرد، بعد يهود آن حضرت را مورد سرزنش قرار داده و بآن حضرت گفتند: تو تابع قبله مائى، يا تو با