درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٥٨ - قوله(ع) و لكن منزلة بينهما فيها الحق التى بينهما لا يعلمها الا العالم او من علمها اياه العالم

ساحت كبريائى است كه آنان را به دوزخ افكند و عمل صادر از مسلمانان جنگ و به قتل رسانيدن بت پرستان است و همان قتل آنان بهلاكت افكندن ساحت كبريائى است كه آنان را بدوزخ افكند و عمل صادر از مسلمانان جنگ و بقتل رسانيدن بت پرستان است و همان قتل نيز قائم و مستند بساحت كبريائى است از لحاظ اينكه قتل آنان همان اجراى عقوبت و بهلاكت افكندن و بخون كشيدن مشركان خواهد بود كه حق تعالى در اثر عمل مسلمانان بر كفار اجراء خواهد فرمود و آنان را به خون خواهد كشيد.

قوله (ع) و لكن منزلة بينهما فيها الحق التى بينهما لا يعلمها الا العالم او من علمها اياه العالم:

بيان تفسير جمله (

لا جبر و لا قدر

) است كه امام عليه السّلام در پاسخ فرموده است بلكه مرتبه‌اى است ميان آن دو يعنى نه جبر است و نه تفويض محض بلكه حق ميان آن دو و وسط حقيقى است ميان آن دو و در نتيجه غير اين صورت دو طرف ديگر باطل و افراط و تفريط خواهد بود و فهم و احاطه باين حقيقت بقدرى دقيق و مرموز است كه جز از غير طريق اهل عصمت كه عالم باللَّه هستند ميسر نخواهد بود.

قول امام صادق عليه السّلام‌

(لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين)

تصريح بآنست كه فعل صادر از بشر وابسته به دو نيرو ميباشد نه جبر است كه فقط مستند بساحت قدس باشد و فاعل هيچ گونه تأثيرى نداشته باشد كه بر خلاف ضرورت و وجدان است كه بمباشرت او فعل صورت گرفته است و نيز بطور تفويض نيست كه عنان اختيار بشر بخود او واگذارده شده باشد و ساحت قدس كبريائى كناره‌گيرى نموده هر چه در دنيا بشر انجام دهد بقدرت استقلالى خود او باشد و ساحت قدس تأثيرى نداشته باشد.

اين نيز بر خلاف اصول توحيد است زيرا بشرى كه هر لحظه براى ادامه حيات و قدرت و توان خود نيازمند بفيض وجود از ناحيه آفريدگار است چگونه در آثار و حركات خود استقلال خواهد داشت بالاخره موجودى كه ربط محض‌