افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٠٣ - اقسام حيات

*- چاق است يا لاغر يا متوسط؛

*- عقيم است يا زاينده؛

*- مايع است يا جامد؛

و ده‌ها امثال اين تقسيمات كه در حق موجودات مادى صحيح است. و از دو طرف اين تقسيمات خالى نيستند؛ در حق خداوند مجرد ازماده و جسم و خارج از مكان و زمان نمى‌آيد، همانگونه كه نمى‌شود بگوييم خداوند زنده است يا مرده خداوند مجرد كه علم و قدرت عين ذات اوست نه جسم دارد و نه روح، نه زندگى دارد نه مرگ، تعالى الله عنه علواً كبيراً.

بلى كتاب آسمانى ما، مكرراً خداوند را به كلمه‌ى «حى» توصيف نموده است و از اين نظر، ما به اين وصف خداوند اعتقاد داريم و آن را صحيح و حق مى‌دانيم؛ ولى معناى تفصيلى آن را نمى‌دانيم.

٢- حيات ملائكه و فرشته‌گان؛

٣- حيات جن و شيطان؛

هر دو دسته (جن و فرشته) جسم لطيف هستند و احتمال مى‌رود صاحب روح باشند. والله العالم.

٤- حيات إنسان‌

حيات إنسان كه از تعلق روح و نفس ناطقه‌[١] به بدن فيزيكى او پيدا مى‌شود؛ اين حيات در رحم پيدا مى‌شود كه حمل آدمى داراى حياتى مى‌شود كه با حيات بعد از تولد فرق دارد و لذا مى‌شود حيات إنسان را دو نوع يا يك نوع سه درجه‌اى بيان كرد، حيات حمل در ر حم‌مادر، حيات طفوليت دو سالگى و حيات بعد از آن.

[١] - روح و نفس ناطقه، هر دو يكى است إنسان يك حقيقت است.