افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٧٤ - پاره اى ديگرى از آيات متعلقه به مقام

از شهاب الدين سهروردى كه عقول اختراعى را مجرد از ماهيت نيز اعلام كرده و آنها را إنيات محضه مى‌داند.

آنچه كه از الفاظ آيه پيدا است ملائكه و روح در روزى كه پنجاه هزار سال دراز است به سوى خداوند صعود مى‌كنند، اگر ملائكه به آن گونه كه از مجموع آيات به دست مى‌آيد، اجسام لطيف باشند[١]، عروج مذكور هم زمان مى‌خواهد و هم مكان، مكان مبداء حركت مكان منتهى اليه حركت؛ چون خدا نه زمان دارد و نه مكان، همان گونه كه رجوع انسان كه در قرآن بيان شده، مبدء و منتهى مكانى دارد از زمين به كره و ميدان قيامت سپس به بهشت و دوزخ جسمانى كه در مكانى از فضا قراردارد؛ ولى در دو آيه‌ى محل بحث، براى عروج ملائكه مكانى (مبداء و منتهاى حركت) بيان نشده و تنها ظرف زمانى آن بيان شده كه پنجاه هزار سال است.

پاره‌اى ديگرى از آيات متعلقه به مقام:

- ١ «يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ ...» (النبإ: ٣٨)؛

- ٢ «تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ» (القدر: ٤)؛

آيه‌ى اول از قيام صف روح و ملائكه در روز قيامت خبر مى‌دهد، وآيه‌ى دوم از تنزل ملائكه و روح (طبعاً از آسمان) در شب قدر، خبر مى‌دهد و اينكه منزل شان كره‌ى زمين‌

[١] - كه بين جواب و سؤال و گفت و گو، هم دارند:« ما كانَ لِي مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلى‌ إِذْ يَخْتَصِمُونَ»( ص ٦٩) آيا جمله‌ى اخير بر اختلاف انظار آنان دلالت ندارد؟ آيا خداوند ادعاى ملائكه را رد نكرد و به آنان ازعدم علم شان در مورد انسان خبر نداده آيا قرآن براى ملائكه بال قرار نداده نزول و عروج براى آنان ثابت ننموده كجا شد تجرد؟