افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣٨ - حكم استغفار براى دشمن خدا

نيكو است مگر يك جمله كه به پدرش گفت كه حتماً برايت (بدون ضمانت قبولى آن) استغفار مى‌كنم.

استثناء استغفار از اسوه حسنه، دو احتمال دارد: ممكن است براى ما حرام باشد، ممكن است نيكو، مباح يا مكروه باشد.

بنابراين استثناء مذكور در اين آيه ظهورى در حرمت ندارد؛ بلكه مغفرت و آمرزش بديهاى كفار براى مؤمنين نيكو است: «قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ» (الجاثية: ١٤)، مكى، در سوره توبه مى‌خوانيم: «ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَ لَوْ كانُوا أُولِي قُرْبى‌ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحِيمِ، وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَها إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْراهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ» التوبة: ١١٣- ١١٤؛ اين آيه مى‌فرمايد: پيامبر و مؤمنين نمى‌توانند كه براى مشركين هر چند كه از نزديكان و ارحام آنان باشد، طلب مغفرت گناهان آنان را از خداوند نمايند، بعد از اين كه براى آنان اشكار گشت، كه كافران دوزخى هستند.

و استغفار ابراهيم (ع) براى پدرش نبود مگر به خاطر وعده‌اى كه به او داده بود وقتى كه آشكار شد كه او دشمن خدا است از او بيزارى جست.

به خوبى معلوم مى‌شود وقتى كافر- چه متعمد و چه مقصر و چه قاصر- دشمن خدا باشد استغفار براى او حرام است.[١] «قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ وَ اهْجُرْنِي مَلِيًّا (مريم: ٤٦)، «وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ» (الشعراء: ٨٦)، مكى، «رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسابُ» (ابراهيم: ٤١)، مكى.

[١] - ولى صدر آيه كه فرض شده كافر از دوزخيها است، قاصر را شامل نمى‌شود. دقت شود.