افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٩٨ - نكته

«وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلًا» (الانسان: ١٤)؛ نيز به معناى تابع بودن چيدن ميوه‌هاى به مجرد اراده باشد.

اين مقام، گويا براى على و فاطمه و حسنين عليهم السلام است كه ايثار و فداكارى آنان در سه روز روزه نذرشان براى مسكين و يتيم و اسير ثابت شده و غذاى افطارى خود را به آنان دادند وخود با آب تنها، افطار كردند و گرسنگى را تحمل كردند. و داستان فداكارى آنان در آيه‌ى ٥ تا ٢٢ اين سوره منعكس شده است. بعيد نيست كه ساير بهشتى‌ها نيز كارهاى روزمره‌ى خود را به اراده‌ى خود انجام دهند.

منتهى شكى نيست كه نفوس بهشتى‌ها در قوت و ضعف به خاطر اختلاف اعمال و عبادات شان در دنيا، داراى مراتب مختلفه هستند؛ مقربين و اصحاب يمين با هم مختلف و متفاوت هستند؛ بلكه افراد هر صنف نيز به اقتضاى عدالت خداوند درجاتِ رنگارنگى دارند: «وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ...» (الأنعام: ١٣٢)

ولدان مخلدون‌

«وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً» (الانسان: ١٩)، و «يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ، بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ، لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ» (الواقعة: ١٧)؛ بعيد نيست كه ابرار سوره انسان از مقربين باشند؛ چون طواف ولدان در سوره‌ى واقعه، در بيان حال مقربين ذكر شده است. ظاهراً تشبيه آنان به مرواريد پراگنده به لحاظ صفايى و ظرافت آنان است كه براى خدمت به ابرار در يك صف و يا در يك مقام نيستند و پراگنده‌اند.

نكته:

بعضى از مفسرين اهل سنّت، گفته است كه اگر آيات در مورد اهل البيت (ع) نازل شده‌