افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠٧

ترتيب نزول سوره‌ها

در ترتيب نزول سوره‌ها رواياتى در دست است كه مورد اعتماد بزرگان است و عمدتاً از ابن عباس نقل شده است. مانند روايتى كه احمد بن ابى يعقوب كاتب، معروف به ابن واضح يعقوبى (متوفاى ٢٩٢) در تاريخ خود از محمد بن سائب كلبى از ابى صالح از ابن عباس نقل مى‌كند[١] و يا رواتى كه محمد بن اسحاق وراق، معروف به ابن نديم (متوفاى ٣٨٥) در كتاب الفهرست خود آورده است‌[٢] و يا علامه طبرسى صاحب تفسير از شيخ خود ابو محمد مهدى بن نزار حسينى قاينى از علامه قرن پنجم حافظ كبير عبيدالله بن عبدالله بن احمد؛ معروف به حاكم حسكانى نيشابورى صاحب كتاب «شواهد التنزيل» روايت ترتيب را از ابن عباس آورده است. و نيز از كتاب «الايضاح» استاد احمد زاهد روايتى را نقل كرده است‌[٣] و نيز امام بدرالدين زركشى، اولين محقق مسايل قرآنى (متوفاى ٧٩٤) در كتاب خود «البرهان فى علوم القرآن» كه در سال ٧٧٣ آن را نگاشته، تفصيلا روايات ترتيب را آورده است و مى‌گويد: «هذا نزل من القرآن و عليه ا ستقرت الرواية من الثقات»[٤] و بالاخره جلال الدين سيوطى، علامه عصر خود (متوفاى ٩١١) در كتاب معروف خود «الاتقان» اين روايات را آورده است، و از ابوالحسن بن حصار، در اين زمينه منظومه‌اى مى آورد كه در كتاب الناسخ و المنسوخ وى‌

[١] - تاريخ يعقوبى؛ ج ٢، ص ٢٦ و ٣٥

[٢] - ابن النديم، الفهرست؛ فن سوم از مقاله اول؛ ص ٤٧- ٤٣.

[٣] - تفسير طبرسى؛ ج ١٠؛ ص ٤٠٦- ٤٠٥ نيز رجوع شود به شواهد التنزيل؛ ج ٢؛ ص ٣١١ به بعد.

[٤] - البرهان؛ ج ١ ص ١٩٣.