افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٧ - علم انبياء به موضوعات خارجى

تفسير سوره ذاريات‌[١]

علم انبياء به موضوعات خارجى‌

هيچ مخلوقى علم به غيب ندارد؛ زيرا علم يا حصولى است و يا حضورى، وقتى چيزى از مدرك پنهان باشد چگونه (صورت او) در ذهن مدرك بيايد و يا عين او در نفس او تحقق يابد. ولى براى خداوند غيب معنى ندارد.

تمام موجودات، مخلوق او و قائم به اراده اوست.

به هر حال علم واجب الوجود براى ما قابل درك نيست و خداوند عالم الغيب است يعنى غيب بلحاظ علم ما، يعنى آنچه از نظر ما غايب است چه فعلًا موجود باشد و چه معدوم باشد خداوند به آن علم دارد يعنى براى او حاضر است؛ ولى كيفيت اين حضور را ما نمى‌دانيم.

ونيز در ملازمات و حقايق واقعى غير خارجى بازهم خدا به آنها علم دارد كه عقل محدود ما آن را درك نمى‌كند[٢] چون علم او عين ذات اوست و لايتناهى مى‌باشد احاطه محدود بر غير محدود عقلًا مستحيل است.

ولى عقل و علم بشرى به غايب تعلق نمى گيرد و لذا اگر بگوييم فلان فرد علم به غيب دارد گويا به خدايى و وجوب وجود او قايل شده‌ايم.

مخلوق چه إنسان و چه غير او إنسان چه انبياء و رسل و چه عوام الناس علم به غيب ندارند و عقلًا ممكن هم نيست.

[١] - اين سوره مكى و داراى ٦٠ آيه مى‌باشد.

[٢] - اسرار ازل را نه تو دانى نه من.