افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣٧ - حكم استغفار براى دشمن خدا

مى‌كند كه در مورد دين شما با شما جنگيده‌اند و شما را ازخانه‌هاى تان رانده‌اند و يا در اين كار عليه شما كمكى كرده‌اند.

در اين دو آيه دو مطلب مهم مسكوت مانده است:

١- آيا دوستى كفار غير محارب به علاوه بِرّ و احسان و رفتار به عدالت، جايز است يانه؟ چيزى از آيه‌ى هشتم فهميده نمى‌شود كلام بعضى از اهل تفسير دلالت به جواز دوستى دارد.

٢- آيا با كفار محارب در غير مواقع حرب، بِرّ و احسان و رعايت جايز است يانه؟

از حصر آيه نهم و ذيل آن‌ «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ» (الممتحنة: ٨) فهميده مى‌شود كه در برّ و احسان مراعات عدالت در معاملات محارب با غير محارب فرقى ندارد تنها دوستى با محارب و ولى گرفتن او حرام است.[١] پس تنها سؤال اول به ملاحظه‌ى آيات اين سوره بدون جواب مى‌ماند؛ ولى رجوع به سوى اصالة البرائة به ملاحظه جمع بين آيات قرآنى مشكل است و يا ممنوع.[٢]

تتمة: محبت و دشمنى قلبى شايد غالباً غير اختيارى باشد؛ بلى گاهى به تلقين خود و با فرد ديگرى مى‌شود اين دو صفت از بين برود يا تضعيف شود، مكلف بايد متوجه اين جهت باشد، و چنانچه به تلقين زايل نشود ملكف مستحق عقاب نيست؛ ولى در افعال اختيارى و حتى تقبيح محبت غير اختيارى خود متوجه باشد.

حكم استغفار براى دشمن خدا

«إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ ...» (الممتحنة: ٤)؛ يعنى قول ابراهيم (ع) براى شما اسوه‌

[١] - بنا بر اين به رسميت شناختن و تبادل سفراء بين دولتهاى اسلامى و حكومتهاى غير اسلامى بدون دوستى و بدون همكارى عليه مسلمانان حرام نيست.

[٢] - به اوايل جز اول حدودالشريعة مراجعه شود كه آن‌جا مفصلا بحث شده است.